วัฒนธรรม

มัสยิดในกรุงเทพ 7 แห่งเก่าแก่ ประวัติและมารยาทการเข้าชม

ริมคลองฝั่งธนฯ บางลำพู เจริญกรุง และสาทร

ด้านหน้าสีขาวแบบไทยของมัสยิดบางหลวง ฝั่งธนบุรี มีหน้าบันปูนปั้นและหลังคาสีเขียว
ด้านหน้าสีขาวแบบไทยของมัสยิดบางหลวง ฝั่งธนบุรี มีหน้าบันปูนปั้นและหลังคาสีเขียว ภาพ: Supanut Arunoprayote / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
ในหน้านี้
  1. มัสยิดในกรุงเทพ สรุปสั้น
  2. มัสยิดริมคลองฝั่งธนบุรี
  3. มัสยิดจักรพงษ์ บางลำพู
  4. มัสยิดฮารูณ บางรัก
  5. มัสยิดบางอ้อ บางพลัด
  6. มัสยิดยะวา สาทร
  7. มารยาทการเข้าชมมัสยิด

มัสยิดในกรุงเทพมีมากกว่า 180 แห่ง และหลายแห่งที่เก่าแก่ที่สุดตั้งอยู่ริมคลองและริมแม่น้ำเจ้าพระยา สร้างโดยชุมชนที่มีรากมาจากเปอร์เซีย ปัตตานี ชวา และโลกอาหรับ คู่มือนี้รวบรวมมัสยิดเก่าแก่ 7 แห่ง ได้แก่ กลุ่มมัสยิดริมคลองฝั่งธนบุรี มัสยิดจักรพงษ์ย่านบางลำพู มัสยิดฮารูณย่านเจริญกรุง มัสยิดบางอ้อริมเจ้าพระยา และมัสยิดยะวาย่านสาทร

ทุกแห่งยังเป็นศาสนสถานที่มีการละหมาดอยู่ทุกวัน มารยาทการเข้าชมท้ายบทความจึงสำคัญไม่แพ้ที่อยู่

มัสยิดในกรุงเทพ สรุปสั้น

มัสยิด ย่าน ปี ข้อควรรู้
ต้นสน บางกอกใหญ่ ฝั่งธนบุรี ก่อตั้ง พ.ศ. 2231 มักถูกระบุว่าเก่าแก่ที่สุดในกรุงเทพฯ
บางหลวง (กุฎีขาว) ธนบุรี ราว พ.ศ. 2327-2329 อาคารก่ออิฐฉาบขาว ศิลปะแบบไทย
กุฎีเจริญพาศน์ บางกอกใหญ่ ฝั่งธนบุรี สร้างเสร็จ พ.ศ. 2328 มัสยิดชีอะห์ ลายฉลุไม้แบบขนมปังขิง
จักรพงษ์ บางลำพู เขตพระนคร ชุมชนตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 อาคารสีเหลืองสามชั้น
ฮารูณ บางรัก อาคารปัจจุบัน พ.ศ. 2477 ใกล้ซอยเจริญกรุง 36
บางอ้อ บางพลัด ฝั่งธนบุรี อาคารระบุปี พ.ศ. 2461 ริมเจ้าพระยา ใกล้ MRT บางอ้อ
ยะวา สาทร ก่อตั้ง พ.ศ. 2449 ศูนย์กลางชุมชนมุสลิมเชื้อสายชวา

ไม่มีมัสยิดแห่งใดใน 7 แห่งนี้ประกาศเวลาเปิดให้เข้าชมอย่างเป็นทางการ และเว็บไซต์ท่องเที่ยวแต่ละแห่งให้เวลาไม่ตรงกัน จึงควรสอบถามกับมัสยิดก่อนไป (รอประกาศ)

มัสยิดริมคลองฝั่งธนบุรี

มัสยิดเก่าแก่ 3 แห่งตั้งอยู่ใกล้กันริมคลองบางกอกใหญ่ หรือคลองบางหลวงในอดีต ใกล้ปากคลองที่บรรจบแม่น้ำเจ้าพระยา สถานีรถไฟฟ้าที่ใกล้ที่สุดคือ MRT อิสรภาพ เดินต่อไปยังโบสถ์ซางตาครู้สและศาลเจ้าเกียนอันเกงได้ไม่ไกล ตามเส้นทางในคู่มือเดินเที่ยวกุฎีจีน

มัสยิดต้นสน

มัสยิดต้นสนตั้งอยู่ริมคลองบางกอกใหญ่ แขวงวัดอรุณ ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2231 (ค.ศ. 1688) สมัยกรุงศรีอยุธยา และถือเป็นมัสยิดเก่าแก่ที่สุดในกรุงเทพฯ และในประเทศไทย เดิมเรียกว่ากุฎีใหญ่ ส่วนชื่อต้นสนมาจากต้นสนคู่ที่ปลูกไว้หน้ากำแพง

อาคารแรกเป็นเรือนไม้สักยกพื้น หลังคามุงกระเบื้อง ต่อมาสร้างใหม่ด้วยอิฐ อาคารคอนกรีตเสริมเหล็กที่เห็นในปัจจุบันสร้างเมื่อ พ.ศ. 2495 (ค.ศ. 1952) เพราะอาคารเดิมทรุดโทรมจนซ่อมไม่ได้ ภายในมีมิมบัรประดับอักษรอาหรับขนาดใหญ่ และด้านนอกมีกุโบร์

มัสยิดบางหลวง (กุฎีขาว)

ฝั่งตรงข้ามคลอง เลขที่ 151 ซอยอรุณอมรินทร์ 7 เขตธนบุรี มัสยิดบางหลวงดูเผิน ๆ คล้ายศาลาวัดหลังเล็ก พ่อค้ามุสลิมชื่อโต๊ะหยีสร้างขึ้นราว พ.ศ. 2327-2329 (ค.ศ. 1784-1786) ด้วยอิฐฉาบปูนทาสีขาว จึงได้ชื่อว่ากุฎีขาว หรือกุฎีโต๊ะหยี

อาคารยาวราว 24 เมตร กว้าง 12 เมตร ไม่มีโดม ผสมลวดลายไทย จีน และยุโรป และมักถูกกล่าวถึงว่าเป็นมัสยิดแห่งเดียวในไทยที่สร้างด้วยศิลปะแบบไทยดั้งเดิม ด้านหน้ามีหลุมฝังศพ

กุฎีเจริญพาศน์

ถัดไปบนถนนอิสรภาพ ใกล้สะพานเจริญพาศน์ กุฎีเจริญพาศน์เป็นมัสยิดของชุมชนมุสลิมนิกายชีอะห์กลุ่มเจ้าเซ็น ซึ่งอยู่ในย่านนี้มาหลายชั่วคน สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2328 (ค.ศ. 1785) โดดเด่นด้วยลายฉลุไม้แบบขนมปังขิง เดิมเรียกว่ากุฎีล่าง และเปลี่ยนชื่อเมื่อมีการสร้างสะพาน

ชุมชนจัดพิธีทางศาสนาที่มัสยิดทุกปีในเดือนมุฮัรรอม ผู้มาเยือนควรสอบถามมัสยิดก่อนมาในช่วงนั้น

มัสยิดจักรพงษ์ บางลำพู

มัสยิดจักรพงษ์ เลขที่ 70 ตรอกสุเหร่าจักรพงษ์ ถนนจักรพงษ์ แขวงชนะสงคราม เป็นมัสยิดเก่าแก่ที่สุดในเขตเมืองชั้นในฝั่งพระนคร ชุมชนมีรากมาจากครอบครัวมุสลิมจากปัตตานีที่ตั้งถิ่นฐานในบางลำพูช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 หลายครอบครัวเป็นช่างทอง

เดิมเรียกว่าสุเหร่าตองปุ ก่อนเปลี่ยนชื่อตามถนน อาคารไม้หลังเดิมถูกแทนที่ด้วยอาคารสีเหลืองสามชั้น เดินจากถนนข้าวสารเพียงไม่กี่นาที ดูย่านรอบ ๆ ได้ในคู่มือบางลำพู

มัสยิดฮารูณ บางรัก

มัสยิดฮารูณ เลขที่ 25 ถนนเจริญกรุง เข้าทางซอยเจริญกรุง 36 อยู่ในชุมชนมุสลิมเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของกรุงเทพฯ ชื่อมัสยิดมาจากฮารูณ บาฟาเดล บุตรของพ่อค้ามูซา บาฟาเดล ซึ่งมาตั้งรกรากในกรุงเทพฯ ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19

มัสยิดแรกเป็นอาคารไม้ริมแม่น้ำ เมื่อมีการสร้างศุลกสถานที่ท่าน้ำช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ชุมชนจึงย้ายเข้ามาด้านในราวไม่กี่ร้อยเมตร อาคารอิฐสองชั้นหลังปัจจุบันสร้างเมื่อ พ.ศ. 2477 (ค.ศ. 1934) มีรายละเอียดแบบยุโรปและบานเกล็ดไม้

Thai PBS World ระบุว่าเดินจากบีทีเอสสะพานตากสินราว 15 นาที ในย่านเดียวกันยังมีอาสนวิหารอัสสัมชัญ ดูได้ในคู่มือโบสถ์คริสต์ในกรุงเทพ

มัสยิดบางอ้อ บางพลัด

มัสยิดบางอ้ออยู่ในซอยจรัญสนิทวงศ์ 86 ฝั่งธนบุรี หันหน้าสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ชุมชนมุสลิมบางอ้อมีบรรพบุรุษเชื้อสายเปอร์เซียตั้งแต่สมัยอยุธยา และในคริสต์ศตวรรษที่ 19 หลายครอบครัวทำธุรกิจค้าไม้และอาศัยในเรือนแพ อาคารมัสยิดหลังปัจจุบันระบุปีสร้าง พ.ศ. 2461 (ค.ศ. 1918)

สถานีที่ใกล้ที่สุดคือ MRT บางอ้อ บนถนนจรัญสนิทวงศ์ เวลาเข้าชมให้สอบถามกับมัสยิด (รอประกาศ)

มัสยิดยะวา สาทร

มัสยิดยะวาก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2449 (ค.ศ. 1906) เป็นศูนย์กลางของชุมชนมุสลิมเชื้อสายชวาในย่านกัมปงยะวา เขตสาทร สถาปัตยกรรมของมัสยิดเคยมีงานศึกษาในแง่รูปแบบชวา ที่อยู่ละเอียดและเวลาเข้าชมให้สอบถามกับมัสยิด (รอประกาศ)

มารยาทการเข้าชมมัสยิด

  • แต่งกายสุภาพ ปกปิดแขนและขา ผู้หญิงอาจถูกขอให้คลุมผมในห้องละหมาด ควรพกผ้าคลุมไปด้วย
  • ถอดรองเท้าก่อนเข้าห้องละหมาด และพูดเสียงเบา
  • เลี่ยงช่วงเวลาละหมาดห้าเวลา โดยเฉพาะการละหมาดวันศุกร์ช่วงเที่ยง หากไม่ได้ไปละหมาด และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพบุคคล
  • มัสยิดเหล่านี้เป็นศาสนสถานของชุมชน ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ ควรสอบถามสำนักงานหรือผู้ดูแลก่อนเข้า และนัดหมายล่วงหน้าหากมาเป็นกลุ่ม

อาหารในย่านเดียวกันดูได้ในคู่มืออาหารฮาลาล ส่วนวัดสำคัญอยู่ในคู่มือเที่ยววัดในกรุงเทพ และมัสยิดริมคลองฝั่งธนฯ เข้าถึงได้ด้วยทัวร์เรือคลอง คู่มือย่านเก่าและมรดกอื่น ๆ อยู่ในหมวดวัฒนธรรม

แหล่งข้อมูล

  1. Wikipedia: มัสยิดต้นสน ริมคลองบางกอกใหญ่ ก่อตั้ง ค.ศ. 1688 สร้างใหม่เป็นคอนกรีต ค.ศ. 1952 (ภาษาอังกฤษ)
  2. Wikipedia: มัสยิดบางหลวง (กุฎีขาว) 151 ซอยอรุณอมรินทร์ 7 สร้างราว ค.ศ. 1784-1786 ศิลปะแบบไทย (ภาษาอังกฤษ)
  3. Wikipedia: กุฎีเจริญพาศน์ มัสยิดชีอะห์ ถนนอิสรภาพ สร้างเสร็จ ค.ศ. 1785 (ภาษาอังกฤษ)
  4. Wikipedia: มัสยิดจักรพงษ์ 70 ตรอกสุเหร่าจักรพงษ์ แขวงชนะสงคราม เขตพระนคร (ภาษาอังกฤษ)
  5. Wikipedia: มัสยิดฮารูณ บางรัก ย้ายจากริมน้ำเมื่อสร้างศุลกสถาน อาคารปัจจุบัน ค.ศ. 1934 (ภาษาอังกฤษ)
  6. Time Out Bangkok: ชุมชนมัสยิดฮารูณ 25 ถนนเจริญกรุง บางรัก (ภาษาอังกฤษ)
  7. Thai PBS World: มัสยิดฮารูณ ซอยเจริญกรุง 36 เดินจากบีทีเอสสะพานตากสินราว 15 นาที (ภาษาอังกฤษ)
  8. Wikipedia: มัสยิดยะวา กัมปงยะวา สาทร ก่อตั้ง ค.ศ. 1906 (ภาษาอังกฤษ)
  9. Wikipedia: รายชื่อมัสยิดในประเทศไทย กรุงเทพฯ มี 187 แห่ง (มีนาคม 2022) มัสยิดบางอ้อ ค.ศ. 1918 (ภาษาอังกฤษ)
  10. Wikipedia: บางอ้อ บางพลัด ชุมชนมุสลิมเชื้อสายเปอร์เซียและเรือนแพริมแม่น้ำ (ภาษาอังกฤษ)

ฝั่งธนบุรีย่านเก่า

EN中文