สัตว์

ป่าชายเลนใกล้กรุงเทพ: ทางเดินชมป่า และล่องเรือดูหิ่งห้อย

เดินชมป่าชายฝั่งใกล้เมือง และจุดดูหิ่งห้อยยามค่ำ

ภาพประกอบ: ทางเดินไม้ผ่านรากค้ำของต้นโกงกางที่เทียนทะเล เขตบางขุนเทียน กรุงเทพฯ
ภาพประกอบ: ทางเดินไม้ผ่านรากค้ำของต้นโกงกางที่เทียนทะเล เขตบางขุนเทียน กรุงเทพฯ ภาพ: lopsura / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
ในหน้านี้
  1. สรุปข้อมูล
  2. ไปช่วงไหนดี
  3. บางขุนเทียน: ชายทะเลของกรุงเทพฯ
  4. บางปู สมุทรปราการ
  5. มหาชัย สมุทรสาคร
  6. คลองโคน สมุทรสงคราม
  7. ล่องเรือดูหิ่งห้อยที่อัมพวา
  8. หิ่งห้อยที่บางกระเจ้า
  9. ดูสัตว์โดยไม่รบกวน
  10. เที่ยวธรรมชาติต่อ

ป่าชายเลนใกล้กรุงเทพเรียงตัวอยู่ริมอ่าวไทยตอนบน ตั้งแต่ชายทะเลบางขุนเทียนของกรุงเทพฯ ไปจนถึงสมุทรปราการ สมุทรสาคร และสมุทรสงคราม ส่วนใหญ่เดินทางได้ในหนึ่งถึงสองชั่วโมง และหลายแห่งมีทางเดินให้ชมปู ปลาตีน และนกชายเลนได้โดยไม่ต้องลุยโคลน เมื่อตกค่ำ ที่อัมพวาและบางกระเจ้ายังมีเรือพาไปดูหิ่งห้อยที่เกาะอยู่ตามต้นไม้ริมน้ำ

สรุปข้อมูล

สถานที่ สิ่งที่ได้ชม เวลาเปิด ค่าเข้าชม การเดินทาง
บางขุนเทียน กรุงเทพฯ ป่าชายเลนปลูกใหม่ สะพานรักษ์ทะเล – – รถยนต์หรือแท็กซี่
บางปู สมุทรปราการ ป่าชายเลนอนุรักษ์ นกนางนวล พ.ย.-เม.ย. ทุกวัน 05.30-19.00 น. ฟรี BTS เคหะฯ ต่อสองแถว แท็กซี่ หรือ Grab
มหาชัย สมุทรสาคร ทางเดินในป่าชายเลน นกชายเลน 08.30-16.30 น. ฟรี รถยนต์ทางถนนพระราม 2 หรือรถไฟไปมหาชัย
คลองโคน สมุทรสงคราม ป่าปลูกใหม่ นั่งเรือ ปลูกป่า สอบถามศูนย์ สอบถามศูนย์ รถยนต์ ราวสองชั่วโมง
อัมพวา สมุทรสงคราม ล่องเรือดูหิ่งห้อย รอบ 18.30 และ 19.40 น. แจ้งเมื่อจอง รถยนต์ รถตู้ หรือรถไฟ
บางกระเจ้า สมุทรปราการ หิ่งห้อยในพื้นที่อนุรักษ์ ช่วงค่ำ นัดล่วงหน้า แจ้งเมื่อจอง เรือจากท่าวัดบางนา

ไปช่วงไหนดี

ป่าชายเลนเที่ยวได้ทั้งปี แต่ช่วงหนาวตั้งแต่พฤศจิกายนถึงเมษายนเป็นช่วงที่นกชุกที่สุด การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ระบุว่านกนางนวลมาอยู่ที่บางปูตั้งแต่พฤศจิกายนถึงปลายเมษายน ส่วนคู่มือ thaibirding.com แนะนำให้ดูนกชายเลนที่มหาชัยช่วงตุลาคมถึงเมษายน ตอนน้ำลง

หิ่งห้อยมีฤดูของตัวเอง นิตยสารสวัสดีของการบินไทยระบุว่าช่วงที่ดีที่สุดที่อัมพวาคือหน้าฝน พฤษภาคมถึงตุลาคม ตอนน้ำขึ้น ซึ่งเรือเข้าใกล้ต้นไม้ได้มากขึ้น ถ้าเลือกได้ ให้ไปคืนเดือนมืด

บางขุนเทียน: ชายทะเลของกรุงเทพฯ

บางขุนเทียนเป็นเขตเดียวของกรุงเทพฯ ที่ติดทะเล และกรุงเทพมหานคร (กทม.) ปลูกป่าชายเลนคืนตามแนวชายฝั่งมาต่อเนื่อง โพสต์ทูเดย์รายงานเมื่อกันยายน พ.ศ. 2563 (ค.ศ. 2020) ว่าปลูกไปแล้ว 220 ไร่ รวมกล้าไม้ 176,000 ต้น

เดือนเดียวกันนั้น กทม. เปิดสะพานรักษ์ทะเล ทางเดินคอนกรีตยาว 116 เมตร ข้ามคลองพิทยาลงกรณ์ ให้ประชาชนเข้าไปศึกษาป่าชายเลน ที่นี่ไม่มีระบบรางเข้าถึง จึงต้องไปด้วยรถยนต์หรือแท็กซี่

บางปู สมุทรปราการ

สถานตากอากาศบางปู เลขที่ 164 หมู่ 2 ถนนสุขุมวิท ขึ้นชื่อเรื่องนกนางนวลหน้าหนาว ซึ่งอ่านรายละเอียดได้ในคู่มือที่ดูนก กรุงเทพ ถัดจากริมทะเลเข้าไปคือศูนย์ศึกษาธรรมชาติบางปู ที่ ททท. ระบุว่าเป็นจุดเรียนรู้เรื่องป่าชายเลน

พื้นที่นี้เป็นหนึ่งในผืนป่าชายเลนดั้งเดิมผืนสุดท้ายของอ่าวไทย อยู่ภายในสถานตากอากาศของกองทัพบก บทความใน Natural History Bulletin of the Siam Society ปี พ.ศ. 2555 (ค.ศ. 2012) ระบุว่าพัฒนาร่วมกับ WWF ประเทศไทย เป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติในเมืองแห่งแรกของไทย และในวันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 (ค.ศ. 2026) ได้รับการรับรองเป็นแรมซาร์ไซต์แห่งที่ 16 ของไทย หรือพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ ตามรายงานของ IUCN

ททท. ระบุว่าเปิดทุกวัน 05.30-19.00 น. ไม่เก็บค่าเข้าชม นั่งรถไฟฟ้า BTS สายสุขุมวิทไปสุดสายที่สถานีเคหะฯ แล้วต่อสองแถว แท็กซี่ หรือ Grab

มหาชัย สมุทรสาคร

ฝั่งตะวันตกของปากแม่น้ำท่าจีนคือป่าชายเลนอ่าวมหาชัยฝั่งตะวันตก ศูนย์เรียนรู้ป่าชายเลนของรัฐ ในตำบลบางหญ้าแพรก อำเภอเมืองสมุทรสาคร TrueID Travel ระบุเวลาเปิด 08.30-16.30 น. มีสะพานเดินผ่านป่า และกิจกรรมปลูกโกงกางให้ผู้มาเยือน

คู่มือ thaibirding.com ระบุว่าทางเดินคอนกรีตสร้างใหม่แล้ว ยกสูงและไม่มีราวจับ จึงต้องดูแลเด็กใกล้ชิด นกที่พบมีนกโกงกางหัวโต และนกชายเลนอพยพอย่างนกอีก๋อยและนกปากแอ่นหางดำ ดูนกได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย สิ่งอำนวยความสะดวกมีน้อย ควรพกน้ำและอาหาร และเตรียมรับมือยุง

ขับรถไปตามถนนพระราม 2 ข้ามแม่น้ำท่าจีน หรือนั่งรถไฟจากวงเวียนใหญ่ไปมหาชัย แล้วต่อรถในพื้นที่

สะพานแดงริมทะเล ถัดไปตามชายฝั่งสมุทรสาคร มีทางเดินสีแดงยาว 700 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2557 (ค.ศ. 2014) ด้านหนึ่งเป็นป่าชายเลน อีกด้านเป็นทะเล The Nation รายงานเมื่อ พ.ศ. 2566 (ค.ศ. 2023) ว่าโลมาอิรวดีเข้ามาในพื้นที่ช่วงพฤศจิกายนถึงมกราคม ห่างจากกรุงเทพฯ ราวหนึ่งชั่วโมงโดยรถยนต์

คลองโคน สมุทรสงคราม

ศูนย์อนุรักษ์ป่าชายเลนคลองโคน อยู่ในตำบลคลองโคน อำเภอเมืองสมุทรสงคราม ททท. ให้เบอร์ติดต่อ 062 265 5356 ชุมชนที่นี่ปลูกป่าชายเลนคืนบนพื้นที่ที่เคยถูกถางทำนากุ้ง The Nation รายงานว่าป่าฟื้นจากราว 1,000 ไร่ เป็นราว 6,000 ไร่

ผู้มาเยือนปลูกต้นกล้าป่าชายเลน นั่งเรือดูปลาตีน ปู และฟาร์มหอยนางรม และกินอาหารในกระท่อมกลางน้ำได้ ควรใส่เสื้อผ้าที่แห้งเร็ว พกหมวก ครีมกันแดด และชุดเปลี่ยน เพราะการปลูกป่าต้องลงโคลน สอบถามค่าเรือและค่าปลูกป่ากับศูนย์ได้เมื่อโทรนัด

คลองโคนอยู่ห่างกรุงเทพฯ ราวสองชั่วโมงโดยรถยนต์ จึงไปต่อที่อัมพวาในช่วงค่ำได้สะดวก

ล่องเรือดูหิ่งห้อยที่อัมพวา

The Scientist รายงานว่าอำเภออัมพวาเริ่มส่งเสริมการท่องเที่ยวดูหิ่งห้อยตั้งแต่ พ.ศ. 2547 (ค.ศ. 2004) ในช่วงที่หิ่งห้อยนับพันตัวเกาะต้นไม้ป่าชายเลนริมแม่น้ำแม่กลอง นิตยสารสวัสดีระบุว่าปัจจุบันเรือพาไปตามคลองที่มีต้นลำพูเรียงราย ซึ่งเป็นที่เกาะของหิ่งห้อย

ท่าเรือชุมชนวัดอัมพวันขายรอบเรือดูหิ่งห้อยผ่านแอป TAGTHAi คืนละสองรอบ คือ 18.30-19.30 น. และ 19.40-20.40 น. ต้องจองหรือยกเลิกล่วงหน้าอย่างน้อย 48 ชั่วโมง ข้อมูลตลาดน้ำ การเดินทาง และที่พัก อ่านได้ในพาลูกเที่ยวอัมพวา

หิ่งห้อยที่บางกระเจ้า

บางกระเจ้า คุ้งน้ำสีเขียวฝั่งตรงข้ามคลองเตย มีหิ่งห้อยห้าชนิด ตามรายงานของ TAT Newsroom โครงการอนุรักษ์ในชุมชนชื่อลำพูบางกะสอบ (Lumpoo Bangkasob) นำโดยสุกิจ พลับจ้าง ดูแลพื้นที่อนุรักษ์ 41 ไร่ ริมคลองลัดบางยอ ตามรายงานของ Coconuts Bangkok

Coconuts ระบุว่าดูหิ่งห้อยที่นี่ได้ทุกคืนตลอดปี และเห็นมากที่สุดในคืนเดือนมืดที่อากาศชื้น ช่วงปลายหน้าฝน นัดเข้าชมผ่านเพจเฟซบุ๊กของโครงการ นั่งเรือข้ามฟากจากท่าเรือวัดบางนา แล้วต่อวินมอเตอร์ไซค์ไปสุดซอยเพชรหึงษ์ 20 ส่วนเรือข้ามฟากและจักรยานสำหรับเที่ยวกลางวัน อ่านได้ในบางกระเจ้า พาลูกเที่ยว

ดูสัตว์โดยไม่รบกวน

แสงไฟเป็นปัญหาใหญ่ที่สุดของหิ่งห้อย งานวิจัยปี พ.ศ. 2564 (ค.ศ. 2021) ที่นำโดยมหาวิทยาลัยทัฟส์ ร่วมกับ ดร.อัญชนา ท่านเจริญ แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ระบุว่าแหล่งดูหิ่งห้อยควรลดมลภาวะทางแสง เพราะไฟฉายและแสงจากหน้าจอโทรศัพท์รบกวนการจับคู่ของหิ่งห้อย ควรปิดหน้าจอ ปิดแฟลช และไม่ส่องไฟไปที่ต้นไม้

งานวิจัยเดียวกันพบว่าเรือยนต์จำนวนมากทำให้ตลิ่งที่ตัวอ่อนหิ่งห้อยอาศัยพังทลาย และผู้มาเยือนเหยียบย่ำถิ่นอาศัย Chiang Mai CityLife รายงานว่าที่อัมพวา เสียงเรือท่องเที่ยวทำให้ชาวบ้านบางรายตัดต้นลำพูทิ้ง ควรเลือกเรือที่เงียบ พูดเบา ๆ และปล่อยหิ่งห้อยไว้บนต้นไม้ ไม่จับหรือสัมผัส

ในป่าชายเลน ให้เดินบนทางเดินเท่านั้น ไม่รบกวนปูและปลาตีน และนำขยะกลับไปด้วย

เที่ยวธรรมชาติต่อ

ดูสัตว์ในเมืองและรอบกรุงเพิ่มเติมได้ในที่ดูสัตว์ในกรุงเทพ หรือเลือกอ่านเรื่องอื่นในหมวดสัตว์

แหล่งข้อมูล

  1. โพสต์ทูเดย์: กทม. เปิดสะพานรักษ์ทะเล เข้าชมป่าชายเลนบางขุนเทียน (กันยายน 2563)
  2. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย: สถานตากอากาศบางปู เวลาเปิด ค่าเข้าชม นกนางนวล และศูนย์ศึกษาธรรมชาติ (ภาษาอังกฤษ)
  3. Natural History Bulletin of the Siam Society: บางปู ศูนย์ศึกษาธรรมชาติในเมืองแห่งแรกของไทย (2555, ภาษาอังกฤษ)
  4. IUCN: วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก 2569 บางปูเป็นแรมซาร์ไซต์แห่งที่ 16 ของไทย (ภาษาอังกฤษ)
  5. Theo Courant: บางปู ทางเดิน ค่าเข้าชม และการเดินทางด้วย BTS (มิถุนายน 2569, ภาษาอังกฤษ)
  6. thaibirding.com: ป่าชายเลนมหาชัย ทางเดิน และการเดินทาง (ปรับปรุงมีนาคม 2569, ภาษาอังกฤษ)
  7. TrueID Travel: ป่าชายเลนอ่าวมหาชัยฝั่งตะวันตก สะพานไม้ ปลูกป่า และเวลาเปิด
  8. The Nation: สะพานแดงริมทะเลสมุทรสาคร และโลมาอิรวดี (เมษายน 2566, ภาษาอังกฤษ)
  9. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย: ศูนย์อนุรักษ์ป่าชายเลนคลองโคน ที่ตั้งและการติดต่อ (ภาษาอังกฤษ)
  10. The Nation: ป่าชายเลนที่ปลูกคืนของคลองโคน และกิจกรรม (สิงหาคม 2555, ภาษาอังกฤษ)
  11. สวัสดี (การบินไทย): หิ่งห้อยอัมพวา ต้นลำพู และช่วงเวลาที่ดีที่สุด (มีนาคม 2567)
  12. TAT Newsroom: เดินทางไปสมุทรสงครามด้วยรถตู้ รถโดยสาร หรือรถไฟ (สิงหาคม 2563, ภาษาอังกฤษ)
  13. TAGTHAi: ท่าเรือชุมชนวัดอัมพวัน รอบเรือดูหิ่งห้อยและเงื่อนไขการจอง
  14. The Scientist: การท่องเที่ยวดูหิ่งห้อยกับการจัดการอย่างยั่งยืน (มิถุนายน 2564, ภาษาอังกฤษ)
  15. Coconuts Bangkok: ดูหิ่งห้อยที่บางกระเจ้ากับโครงการ Lumpoo Bangkasob (มีนาคม 2564, ภาษาอังกฤษ)
  16. TAT Newsroom: ท่องเที่ยวเชิงนิเวศบางกระเจ้า หิ่งห้อยห้าชนิด และเรือข้ามฟากคลองเตย (มีนาคม 2560, ภาษาอังกฤษ)
  17. ScienceDaily (Tufts University): งานวิจัยการท่องเที่ยวดูหิ่งห้อย (มีนาคม 2564, ภาษาอังกฤษ)
  18. Chiang Mai CityLife: หิ่งห้อยของไทยและอัมพวา (เมษายน 2557, ภาษาอังกฤษ)

ที่ดูสัตว์ในกรุงเทพฯ: สวนสัตว์ สวนสาธารณะ ศูนย์พักพิงสัตว์

สัตว์เที่ยวใกล้กรุงเทพ

EN中文