พะยูนไทย: ตัวเลขล่าสุด แหล่งอาศัย และการชมอย่างถูกวิธี
ตรัง

ในหน้านี้
พะยูนไทยมีจำนวน 267 ตัว ตามตัวเลขล่าสุดของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) ซึ่งเผยแพร่เมื่อเดือนกรกฎาคม 2569 (ค.ศ. 2026) เป็นข้อมูลของปี 2567 กว่าครึ่งอาศัยอยู่ในแหล่งหญ้าทะเลจังหวัดตรัง รอบเกาะลิบงและเกาะมุกด์ ส่วนอ่าวไทยฝั่งตะวันออกตั้งแต่ชลบุรีถึงตราดยังมีพะยูนกลุ่มเล็กหากินอยู่ คู่มือนี้รวบรวมตัวเลข แหล่งอาศัย มาตรการคุ้มครองใหม่ และวิธีชมพะยูนโดยไม่รบกวน
ข้อมูลสรุป
| พะยูนไทย | |
|---|---|
| จำนวนล่าสุด | 267 ตัว (ข้อมูลปี 2567 ทช. เผยแพร่ 23 กรกฎาคม 2569) |
| มากที่สุด | ตรัง 138 ตัว |
| ใกล้กรุงเทพฯ ที่สุด | อ่าวไทยฝั่งตะวันออก ระยอง ชลบุรี จันทบุรี และตราด รวม 21 ตัว |
| จุดชมที่รู้จักมากที่สุด | เกาะลิบงและเกาะมุกด์ จังหวัดตรัง |
| สถานะ | 1 ใน 21 ชนิดสัตว์ป่าสงวนของไทย |
| อาหาร | หญ้าทะเล |
| ราคาเรือชมพะยูน | ผู้ประกอบการในพื้นที่เป็นผู้กำหนด รอยืนยันตอนจอง |
| พบพะยูนเกยตื้นหรือบาดเจ็บ | โทรสายด่วน ทช. 1362 |
จำนวนพะยูนในประเทศไทยล่าสุด
ข้อมูลของ ทช. ระบุว่าฝั่งอันดามันมีพะยูน 231 ตัว และอ่าวไทย 36 ตัว ฝั่งอันดามันแบ่งเป็นตรัง 138 ตัว กระบี่ 46 ตัว พังงา 35 ตัว ระนองและสตูลจังหวัดละ 6 ตัว
อ่าวไทยฝั่งตะวันออกมี 21 ตัว คือระยอง 6 ตัว ชลบุรี จันทบุรี และตราด จังหวัดละ 5 ตัว ส่วนอ่าวไทยฝั่งตะวันตกมี 15 ตัว ได้แก่สุราษฎร์ธานี 10 ตัว ชุมพร 3 ตัว และนครศรีธรรมราช 2 ตัว
ตัวเลขรวมเพิ่มจาก 221 ตัวในปี 2560 (ค.ศ. 2017) ขึ้นไปสูงสุด 280 ตัวในปี 2566 ก่อนลดลง 13 ตัวเหลือ 267 ตัวในปี 2567 ทช. ระบุว่าตรังยังเป็นแหล่งอาศัยของพะยูนที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ
พะยูนคือสัตว์อะไร
พะยูนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเล คนไทยบางถิ่นเรียกว่าหมูน้ำ ดูหยง หรือวัวทะเล คลังความรู้ของ ทช. อธิบายว่าบรรพบุรุษของพะยูนเคยอาศัยบนบกและเป็นญาติกับบรรพบุรุษของช้าง พะยูนว่ายน้ำช้า ราว 2 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ขึ้นมาหายใจทุก 1-2 นาที และไม่มีอาวุธป้องกันตัว
พะยูนโตเต็มวัยยาวราว 3 เมตร ตัวเมียตัวใหญ่กว่าตัวผู้เล็กน้อย อายุยืนได้ถึง 70 ปี ตามข้อมูลการดำรงชีวิตของพะยูน และเริ่มสืบพันธุ์ได้เมื่ออายุ 9-10 ปี
แม่พะยูนใช้เวลา 13-14 เดือนก่อนออกลูก ครั้งละ 1 ตัว ลูกแรกเกิดยาวราว 1-1.2 เมตร และอยู่ติดแม่ราว 1 ปีครึ่งถึง 2 ปี ในไทยคาดว่าพะยูนออกลูกช่วงกันยายนถึงธันวาคม
พะยูนกินอะไร
อาหารหลักของพะยูนคือหญ้าทะเล การศึกษากระเพาะอาหารของ ทช. พบหญ้าทะเล 9 จาก 12 ชนิดที่มีในไทย ที่พบมากคือหญ้าใบมะกรูด (Halophila ovalis) หญ้าชะเงา (Cymodocea serrulata) และหญ้าคาทะเล (Enhalus acoroides)
พะยูนมักเริ่มหากินเมื่อน้ำเริ่มขึ้น ที่เกาะลิบง ทช. บันทึกว่าพะยูนหากินนาน 2-3 ชั่วโมง ส่วนใหญ่ห่างฝั่งเกิน 1 กิโลเมตร เมื่อน้ำลงจะออกไปอยู่ในร่องน้ำห่างฝั่ง 4-5 กิโลเมตร
มาตรการคุ้มครองพะยูนใหม่
เดือนสิงหาคม 2569 ทช. กำหนดพื้นที่เสี่ยงสูง 12 แห่งฝั่งอันดามัน เป็นพื้นที่เสี่ยงเรือชน 6 แห่ง และเสี่ยงติดเครื่องมือประมง 6 แห่ง The Nation รายงาน นายปิ่นสักก์ สุรัสวดี อธิบดี ทช. ระบุว่าเป้าหมายคือลดการตายของพะยูนจากฝีมือมนุษย์ให้เป็นศูนย์ โดยไม่ได้ห้ามการประมงหรือการเดินเรือ
เส้นทางเรือในตรังมี 2 เส้น คือท่าเรือปากเมง-เกาะมุกด์ และท่าเรือเกาะลิบง-หาดยาว ความเร็วที่กำหนดคือไม่เกิน 5 น็อตในระยะ 1 กิโลเมตรจากฝั่ง 10 น็อตในระยะ 2 กิโลเมตร และ 20 น็อตในระยะ 3 กิโลเมตร ในแหล่งหญ้าทะเลไม่เกิน 5 น็อต และไม่เกิน 3 น็อตในเขตอุทยานแห่งชาติ
ทช. นับพะยูนเกยตื้นได้ 209 ตัวในรอบ 10 ปีงบประมาณถึงปี 2569 ในจำนวนนี้ 34 ตัวมีสาเหตุจากมนุษย์ เช่น เรือชนและเครื่องมือประมง และเตือนว่าหากยังสูญเสียในอัตราเดิม จำนวนพะยูนอาจต่ำกว่า 100 ตัวภายในปี 2573 (ค.ศ. 2030) มาตรการทั้งสองชุดมีกำหนดใช้ภายใน 6 เดือนนับจากประกาศในเดือนสิงหาคม
ชมพะยูน เกาะลิบง
เกาะลิบงซึ่งนั่งเรือหางยาวจากท่าเรือหาดยาว จังหวัดตรัง ไม่นาน เป็นจุดชมพะยูนในธรรมชาติที่รู้จักมากที่สุดของไทย การสำรวจพะยูนทำรอบเกาะลิบงและเกาะมุกด์ ทั้งในและใกล้อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม
พะยูนเป็นสัตว์ป่า จึงไม่แน่ว่าจะได้เห็นทุกครั้ง เดือนพฤษภาคม 2569 ศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 3 (ตรัง) บินโดรนสำรวจพบพะยูนสุขภาพดี 2 ตัวหากินอยู่ทางเหนือและใต้ของเกาะมุกด์และบริเวณเกาะกระดาน สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมรายงาน
เรือชมพะยูนดำเนินการโดยผู้ประกอบการและที่พักบนเกาะ ราคา เวลาออกเรือ และเส้นทาง ต้องยืนยันกับผู้ให้บริการตอนจอง
ชมพะยูนอย่างไรไม่ให้รบกวน
- เลือกเรือที่ชะลอความเร็วเมื่อผ่านแหล่งหญ้าทะเลและใช้ความเร็วตามที่กำหนดข้างต้น
- ขอให้คนขับเรือรักษาระยะ และดับเครื่องเมื่อพะยูนโผล่ขึ้นมาใกล้ ไม่ไล่ตาม
- ไม่ว่ายเข้าหา ไม่จับ และไม่ให้อาหารพะยูน
- นำขยะพลาสติกและเอ็นตกปลากลับขึ้นฝั่งทั้งหมด
- พบพะยูนเกยตื้น ติดเครื่องมือประมง หรือบาดเจ็บ โทรสายด่วน ทช. 1362
การเดินทางไปตรัง
ตรังมีสนามบินที่มีเที่ยวบินจากกรุงเทพฯ และมีรถไฟสายใต้จากกรุงเทพฯ ถึงสถานีตรัง จากตัวเมืองตรังไปท่าเรือหาดยาวและท่าเรือปากเมงใช้รถเช่าหรือแท็กซี่
สัตว์ทะเลอื่นที่น่าชม
ใกล้กรุงเทพฯ อ่านคู่มือชมโลมาอิรวดี ที่ปากแม่น้ำบางปะกง และคู่มือชมวาฬบรูด้า ในอ่าวไทยตอนบน ดูเพิ่มเติมที่ศูนย์อนุรักษ์เต่าทะเล ผลนับฉลามอ่าวมาหยา และเรื่องอื่นในหมวดสัตว์
แหล่งข้อมูล
- กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง: สถานการณ์ประชากรพะยูนไทย ปี 2567 ยอดรวม 267 ตัว ตรังเป็นแหล่งอาศัยใหญ่ที่สุด (23 กรกฎาคม 2569)
- คลังความรู้ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง: ข้อมูลทั่วไปของพะยูน
- คลังความรู้ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง: การดำรงชีวิตของพะยูน
- The Nation: ทช. เพิ่มมาตรการคุ้มครองพะยูน 12 พื้นที่ฝั่งอันดามัน (17 สิงหาคม 2569, ภาษาอังกฤษ)
- สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม: บินโดรนสำรวจพบพะยูน 2 ตัวสุขภาพดี เกาะมุกด์-เกาะกระดาน (18 พฤษภาคม 2569)



