สัตว์

ค้างคาวเขาช่องพราน ราชบุรี: ชมค้างคาวนับล้านบินออกจากถ้ำ

สายธารค้างคาวพุ่งออกจากเขาหินปูนทุกเย็น ไม่เสียค่าเข้าชม

ภาพขาวดำเปิดหน้ากล้องนาน ฝูงค้างคาวบินเป็นสายเหนือเจดีย์บนยอดเขา วัดเขาช่องพราน ราชบุรี
ภาพขาวดำเปิดหน้ากล้องนาน ฝูงค้างคาวบินเป็นสายเหนือเจดีย์บนยอดเขา วัดเขาช่องพราน ราชบุรี ภาพ: Manoonp / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
ในหน้านี้
  1. ข้อมูลโดยย่อ
  2. รู้จักค้างคาวเขาช่องพราน
  3. ถ้ำค้างคาว ราชบุรี กับวัดเขาช่องพราน
  4. ค้างคาวออกกี่โมง
  5. ยืนดูจุดไหนดี
  6. ข้อควรปฏิบัติ
  7. เดินทางไปเขาช่องพรานจากกรุงเทพฯ
  8. เที่ยวต่อใกล้เคียง

ค้างคาวเขาช่องพรานเป็นจุดชมค้างคาวบินออกจากถ้ำที่ไปง่ายที่สุดจากกรุงเทพฯ ทุกเย็นตั้งแต่ราว 17:30 น. ค้างคาวนับล้านตัวจะพุ่งออกจากเขาหินปูนที่วัดเขาช่องพราน อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เป็นสายยาวต่อเนื่องเกือบ 45 นาที ชมได้ฟรี ห่างจากกรุงเทพฯ ไปทางตะวันตกเฉียงใต้ราว 100 กม.

ข้อมูลโดยย่อ

ที่ตั้ง วัดเขาช่องพราน เลขที่ 1 ตำบลเตาปูน อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี 70120
ชมอะไร ค้างคาวปากย่นบินออกจากถ้ำช่วงพลบค่ำ
เวลา ทุกวัน ค้างคาวเริ่มบินออกราว 17:30 น. บางวันใกล้ 18:00 น.
ใช้เวลา ราว 45 นาที ช่วง 15-20 นาทีแรกหนาแน่นที่สุด
ค่าเข้าชม ไม่เสียค่าเข้าชม
การเดินทาง รถยนต์ส่วนตัวหรือเหมารถ ห่างตัวเมืองราชบุรีไปทางเหนือราว 30 นาที
โทรศัพท์ 032-471005-6 (ตามข้อมูลของ Love Thailand)

รู้จักค้างคาวเขาช่องพราน

ค้างคาวฝูงนี้คือค้างคาวปากย่น (Chaerephon plicatus) ตามข้อมูลของ Merlin Tuttle นักอนุรักษ์ค้างคาว และ Thai Holiday Guide เป็นค้างคาวกินแมลงขนาดเล็กที่บินเร็ว กลางวันเกาะอาศัยในถ้ำใหญ่ กลางคืนออกล่าแมลงเหนือทุ่งนาและไร่

ยังไม่มีการเผยแพร่ตัวเลขที่แน่นอน คู่มือท่องเที่ยวภาษาอังกฤษและ Tuttle ระบุว่ามีหลายล้านตัว ขณะที่ข้อมูลภาษาไทยหลายแหล่งระบุว่านับร้อยล้านตัว Tuttle เขียนว่าสายค้างคาวที่บินออกมามองเห็นได้ไกลกว่าหนึ่งไมล์

ค้างคาวฝูงนี้มีความสำคัญต่อเกษตรกรด้วย งานวิจัยในวารสาร Biological Conservation เมื่อ พ.ศ. 2557 (ค.ศ. 2014) นำโดยนักนิเวศวิทยา Thomas Cherico Wanger ประเมินว่าค้างคาวปากย่นหนึ่งตัวกินเพลี้ยกระโดดหลังขาว แมลงศัตรูข้าว ราว 1,130 ตัวต่อวัน และทั้งประเทศอาจช่วยลดความเสียหายของข้าวได้เกือบ 2,900 ตันต่อปี ตามรายงานของ Asian Scientist ทั้งนี้ผู้วิจัยระบุว่าตัวเลขดังกล่าวคำนวณจากการสำรวจภาคสนามเพียงครั้งเดียว

ถ้ำค้างคาว ราชบุรี กับวัดเขาช่องพราน

วัดเขาช่องพรานตั้งอยู่เชิงเขา และถ้ำบนเขาอยู่ในความดูแลของวัด ทุกสัปดาห์จะมีคนงานเก็บมูลค้างคาวจากพื้นถ้ำ บรรจุกระสอบขายเป็นปุ๋ย Tuttle ระบุว่ารายได้จากมูลค้างคาวเป็นรายได้หลักของวัด และยังช่วยสนับสนุนโรงเรียนในพื้นที่ รวมถึงทุนการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย

นอกจากค้างคาวแล้ว บนเขายังมีถ้ำพระนอน ประดิษฐานพระพุทธรูปปางไสยาสน์ยาวราว 8 เมตร และพระพุทธรูปหินทรายอีกหลายองค์ บนยอดเขามีเจดีย์ ต้องเดินขึ้นบันไดราว 499 ขั้น ตามข้อมูลของ Love Thailand ผู้สูงอายุหรือผู้ที่ไม่สะดวกขึ้นเขาชมค้างคาวจากลานด้านล่างได้

ค้างคาวออกกี่โมง

Love Thailand ระบุว่าชมค้างคาวได้ตั้งแต่ราว 17:30 น. บางวันฝูงค้างคาวจะเริ่มหนาตาราว 18:00 น. ส่วน Thai Holiday Guide ให้ช่วงเวลากว้างกว่า คือ 17:30-18:30 น. ขยับตามฤดูกาลและเวลาพระอาทิตย์ตก

ควรไปถึงราว 17:00 น. เพื่อหาที่จอดรถ เดินชมวัด และเลือกจุดยืนก่อนค้างคาวตัวแรกจะออกมา การบินออกทั้งหมดใช้เวลาราว 45 นาที แต่ช่วง 15-20 นาทีแรกสวยที่สุด

สภาพอากาศมีผล ฝนหนักหรือพายุอาจทำให้ค้างคาวออกช้าหรือออกน้อยลง ตามข้อมูลของ Thai Holiday Guide ส่วน It’s Better in Thailand ระบุว่าช่วงพฤษภาคมถึงตุลาคมมีโอกาสฝนตกมากกว่า แต่ยังคุ้มที่จะไป ยกเว้นวันที่พายุใหญ่ตั้งอยู่เหนือพื้นที่ ช่วงหน้าหนาวตั้งแต่พฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์อากาศเย็นและแห้งกว่า วางแผนได้ง่ายกว่า

ยืนดูจุดไหนดี

ผู้มาเยือนจำนวนมากยืนชมในเขตวัด แต่ไม่ใช่มุมที่ดีที่สุด It’s Better in Thailand อธิบายว่าช่วงแรกค้างคาวจะเลี้ยวซ้าย และกลืนไปกับเงาต้นไม้และหน้าผา จึงมองเห็นยาก

คู่มือดังกล่าวแนะนำให้ไปยืนริมถนนด้านนอก ซึ่งค้างคาวจะบินตรงผ่านเหนือศีรษะ ตัดกับฟ้าเปิดโล่ง รถยนต์และรถบรรทุกมักจอดชมด้วย จึงควรยืนบนไหล่ทาง ไม่ยืนบนผิวถนน หากจะถ่ายภาพ เลนส์มุมกว้างจะเก็บสายค้างคาวได้ครบ ส่วนความเร็วชัตเตอร์สูงช่วยหยุดภาพค้างคาวแต่ละตัว

ข้อควรปฏิบัติ

ค้างคาวเป็นสัตว์ป่า และเขาช่องพรานเป็นวัดที่มีพระสงฆ์จำพรรษา ควรปฏิบัติดังนี้

  • งดใช้แฟลช Love Thailand ขอให้ผู้มาเยือนไม่รบกวนค้างคาวด้วยแสงแฟลช
  • ไม่ส่งเสียงดัง และแต่งกายสุภาพในเขตวัด
  • บนยอดเขารอบเจดีย์มีฝูงลิงแสม ออกหากินมากช่วงพลบค่ำ และอาจก้าวร้าวหากคิดว่าจะได้อาหาร It’s Better in Thailand เตือนว่าไม่ควรถือขนม เครื่องดื่ม หรือสิ่งที่ดูเหมือนอาหารไว้ในมือ
  • เตรียมยากันยุงและไฟฉายสำหรับเดินกลับไปที่รถหลังมืด
  • นำขยะกลับไปทิ้งเอง

เดินทางไปเขาช่องพรานจากกรุงเทพฯ

สะดวกที่สุดคือขับรถไปเอง Love Thailand แนะนำเส้นทางจากกรุงเทพฯ ใช้ถนนเพชรเกษม (ทางหลวงหมายเลข 4) แยกเข้าอำเภอโพธาราม แล้วใช้ทางหลวงหมายเลข 3089 ไปถึงวัด It’s Better in Thailand ระบุว่าวัดอยู่ห่างตัวเมืองราชบุรีขึ้นไปทางเหนือราว 30 นาที เมื่อเลี้ยวเข้าวัดจะมีลานจอดรถขนาดใหญ่ทางขวามือ

ไม่มีรถโดยสารสาธารณะตรงถึงวัด หากไม่มีรถ ให้นั่งรถไฟหรือรถโดยสารไปราชบุรีหรือโพธาราม แล้วเหมารถในพื้นที่ไปชมค้างคาว ควรตกลงเที่ยวขากลับไว้ล่วงหน้า เพราะหลังมืดหารถได้ยาก

เที่ยวต่อใกล้เคียง

ค้างคาวออกช่วงพลบค่ำเท่านั้น จึงใช้ช่วงบ่ายเที่ยวใกล้ ๆ ได้ พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอนอยู่ห่างไปราว 7 กม. ตามข้อมูลของ Love Thailand ส่วน It’s Better in Thailand แนะนำให้แวะอุทยานหินเขางู ซึ่งมีหน้าผาหินปูนและบึงน้ำ ราว 16:00 น. ก่อนขับต่อไปชมค้างคาว

อ่านคู่มือเที่ยวราชบุรี 1 วัน ทั้งหนังใหญ่วัดขนอน โอ่งมังกร และถ้ำเขาบิน พร้อมเวลารถไฟจากกรุงเทพฯ หากชอบเที่ยวดูสัตว์ใกล้กรุง อ่านต่อเรื่องลิงลพบุรี หิ่งห้อยในป่าชายเลนใกล้กรุงเทพฯ และจุดดูนกรอบกรุงเทพฯ หรือดูเรื่องอื่นในหมวดสัตว์

แหล่งข้อมูล

  1. Love Thailand: ค้างคาวเขาช่องพราน ที่ตั้ง เวลาชม ค่าเข้าชม และการเดินทาง
  2. Love Thailand: Khao Chong Phran Bats (ภาษาอังกฤษ)
  3. Thai Holiday Guide: ถ้ำค้างคาวเขาช่องพราน เวลา ชนิดค้างคาว และค่าเข้าชม (ภาษาอังกฤษ)
  4. It's Better in Thailand: จุดยืนชมค้างคาวและฝูงลิงบนยอดเขา (ภาษาอังกฤษ)
  5. Merlin Tuttle's Bat Conservation: Thai Adventures Part 4, Khao Chong Phran (19 กุมภาพันธ์ 2563, ภาษาอังกฤษ)
  6. Asian Scientist: งานวิจัยค้างคาวช่วยปกป้องนาข้าวจากแมลง ใน Biological Conservation (15 เมษายน 2557, ภาษาอังกฤษ)
  7. ศูนย์ข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย (สผ.): ค้างคาวปากย่น Chaerephon plicatus
  8. วิกิพีเดีย: วัดเขาช่องพราน และถ้ำพระนอน
  9. Wikimedia Commons: ค้างคาวบินที่วัดเขาช่องพราน (ภาพประกอบ)

ที่ดูสัตว์ในกรุงเทพฯ: สวนสัตว์ สวนสาธารณะ ศูนย์พักพิงสัตว์

สัตว์ราชบุรีเที่ยวใกล้กรุงเทพ

EN中文