เขาแผงม้า ดูกระทิง: จุดชมกระทิงป่าวังน้ำเขียว ใกล้เขาใหญ่
ฝูง

ในหน้านี้
เขาแผงม้า ดูกระทิงป่าได้ง่ายที่สุดแห่งหนึ่งของไทย แทบทุกช่วงบ่ายแก่ ฝูงกระทิงจะเดินออกจากชายป่ามาเล็มหญ้าในทุ่งโล่งใต้จุดสกัดเขาสูง เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาแผงม้า อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่นี้อยู่ติดเขาใหญ่ ห่างกรุงเทพฯ ราว 240 กิโลเมตร และนักท่องเที่ยวชมจากจุดชมวิวในระยะห่าง
ข้อมูลโดยย่อ
| ที่ตั้ง | จุดสกัดเขาสูง บ้านคลองทราย ต.วังน้ำเขียว อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา |
| ผู้ดูแล | กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 7 (นครราชสีมา) |
| ระยะทาง | ราว 240 กม. จากกรุงเทพฯ ไม่มีรถโดยสารประจำทางขึ้นถึง |
| ช่วงเวลาที่เหมาะ | บ่ายแก่ถึงเย็น ส่วนใหญ่ราว 16.00-18.00 น. |
| เดือนที่เหมาะ | มิถุนายนถึงมกราคม ช่วงที่หญ้ายังเขียว |
| เวลาเปิด | ทุกวัน แหล่งข้อมูลระบุเวลาปิด 18.00 น. |
| ค่าธรรมเนียม | ค่าเข้า ค่ารถ และค่ากางเต็นท์ อัตราไม่สูง ชำระที่ซุ้มบริการทางเข้าเขาสูง (ดูด้านล่าง) |
| ค้างคืน | ลานกางเต็นท์ข้างจุดสกัด ต้องนำเต็นท์มาเอง |
รู้จักกระทิงเขาแผงม้า
กระทิงเป็นวัวป่าขนาดใหญ่ที่สุดของเอเชีย ลำตัวสีเข้ม เขาโค้ง กระทิงเพศผู้ที่โตเต็มที่หนักได้ราวหนึ่งตัน
เขาแผงม้าเคยเป็นพื้นที่เสื่อมโทรมจากไฟป่าและการแผ้วถางทำไร่ ก่อนเริ่มปลูกป่าฟื้นฟูในปี พ.ศ. 2537 (ค.ศ. 1994) เจ้าหน้าที่เล่ากับไทยพีบีเอสเมื่อมกราคม 2563 ว่าตอนนั้นมีกระทิงเพียงฝูงเดียวในพื้นที่ 5,000 ไร่ ราว 20 ปีต่อมา กระทิงจากเขาใหญ่จึงเริ่มอพยพเข้ามา
เจ้าหน้าที่ให้เหตุผลที่กระทิงเพิ่มขึ้นว่า ไม่มีการล่า พื้นที่ปิดไม่ให้คนเข้านอกเขตท่องเที่ยว ไม่มีสัตว์ผู้ล่า มีน้ำและหญ้าอุดมสมบูรณ์ อีกทั้งป่ารุ่นสองมีพืชใต้ร่มไม้เป็นอาหารมากกว่าป่าดั้งเดิม จำนวนกระทิงจึงเพิ่มจากราว 100 ตัวเป็นเกือบ 300 ตัว แบ่งเป็นฝูงใหญ่ 3 ฝูง ส่วนเว็บไซต์ Thai National Parks อ้างผลสำรวจปี 2561 ที่นับได้ราว 300 ตัว
ดูกระทิงเขาแผงม้าช่วงไหนดี
เจ้าหน้าที่บอกไทยพีบีเอสว่ากระทิงมักออกมาราว 16.00-17.00 น. และเคยนับได้ฝูงเดียวราว 100 ตัว ฝูงใหญ่พบบ่อยขึ้นตั้งแต่เดือนมิถุนายนซึ่งเป็นหน้าฝน ส่วนหน้าแล้งพบได้น้อยกว่า
Thai National Parks แบ่งช่วงเวลาตามฤดูไว้ว่า มิถุนายนถึงกันยายน กระทิงอาจออกมาตั้งแต่ราว 14.30-15.00 น. ตุลาคมถึงมกราคม มักออกมาราว 17.00 น. ใกล้เวลาพระอาทิตย์ตก ส่วนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม การพบกระทิงในเวลากลางวันทำได้ยากกว่า
ช่วงหน้าหนาวจึงเหมาะกับการมาเขาแผงม้า อากาศเย็นสบาย หญ้ายังเขียว และลานกางเต็นท์บรรยากาศดีที่สุด แต่ก็เป็นช่วงที่คนเยอะที่สุดเช่นกัน โดยเฉพาะวันหยุดสุดสัปดาห์และวันหยุดยาว ไทยพีบีเอสรายงานว่าปี 2562 มีผู้มาชมกระทิงราว 20,000 คน
จุดชมกระทิงเขาสูง
จุดชมกระทิงอยู่ที่จุดสกัดเขาสูง ความสูงราว 730-850 เมตรจากระดับน้ำทะเล มองลงไปเห็นทุ่งหญ้าและชายป่าที่ฝูงกระทิงออกมาหากิน
ทุ่งหญ้าอยู่ไกลจากจุดชมพอสมควร ควรพกกล้องส่องทางไกลหรือกล้องเลนส์ซูม ปี 2563 เจ้าหน้าที่ตั้งกล้องส่องทางไกล 2 ตัวที่มองได้ไกลราว 2 กิโลเมตร ตามรายงานของไทยพีบีเอส นอกจากนี้ยังมีจุดชมพระอาทิตย์ตกแยกต่างหาก
บางครั้งกระทิงก็เดินเข้ามาใกล้ เมื่อธันวาคม 2563 กระทิงเพศผู้ชื่อ “ทองดี” อายุ 8 ปี หนักราวหนึ่งตัน ออกมาเล็มหญ้าใกล้จุดกางเต็นท์นานกว่า 20 นาที ก่อนเจ้าหน้าที่ผลักดันกลับเข้าป่า ตามรายงานของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หากเจอเหตุการณ์แบบนี้ ให้ถอยห่างและทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่
ข้อปฏิบัติสำหรับนักท่องเที่ยว
มกราคม 2563 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จัดโซนบริการที่เขาแผงม้าอย่างชัดเจน คือจุดชมกระทิงและจุดกางเต็นท์ ไทยพีบีเอสรายงานว่าผู้ที่ออกนอกเขตที่กำหนดจะถูกเชิญออก และการเข้าเขตหวงห้ามโดยไม่ได้รับอนุญาตอาจถูกดำเนินคดี
TrueID ท่องเที่ยวสรุปข้อปฏิบัติพื้นฐานไว้ดังนี้
- ไม่ส่งเสียงดังรบกวนสัตว์ป่า
- ห้ามให้อาหารกระทิง
- ขับรถไม่เกินความเร็วที่กำหนด เพราะสัตว์ป่าเดินข้ามถนน
- นำขยะกลับลงไปด้วย
ไทยพีบีเอสรายงานว่ามีรั้วไฟฟ้าชั่วคราวยาวราว 10 กิโลเมตรล้อมพื้นที่ส่วนใหญ่ แต่ยังมีกระทิงบางตัวออกไปยังไร่ใกล้เคียง ควรขับรถช้าๆ เมื่อสัญจรในวังน้ำเขียวหลังพลบค่ำ
ค่าธรรมเนียมและเวลาเปิด
ชำระค่าธรรมเนียมที่ซุ้มบริการทางเข้าเขาสูง เว็บไซต์ Love Thailand ระบุผู้ใหญ่ 30 บาท เด็ก 20 บาท รถยนต์ 60 บาท รถจักรยานยนต์ 30 บาท ขณะที่ข้อมูลเก่าจาก TrueID และ Thai National Parks ระบุคนไทยผู้ใหญ่ 20 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท ควรเตรียมเงินสดและสอบถามอัตราล่าสุดที่ซุ้ม
Love Thailand ระบุเวลาเปิด 08.00-18.00 น. ทุกวัน ส่วน Thai National Parks ระบุ 06.00-18.00 น. ควรไปถึงตั้งแต่บ่ายกลางๆ เพื่อหาที่ยืนที่จุดชมก่อนฝูงกระทิงออกมา
เขาแผงม้า กางเต็นท์
ลานกางเต็นท์อยู่ข้างจุดสกัดเขาสูง มีห้องน้ำและบริการพื้นฐาน Love Thailand ระบุค่ากางเต็นท์ 30 บาทต่อคนต่อคืนสำหรับผู้ที่นำเต็นท์มาเอง และ 200 บาทต่อคันต่อคืนสำหรับรถแคมป์หรือเต็นท์บนหลังคารถ Thai National Parks ระบุว่าไม่มีเต็นท์ให้เช่า
บนจุดชมไม่มีร้านอาหาร ควรซื้ออาหารและน้ำดื่มจากตัวอำเภอวังน้ำเขียวก่อนขึ้นเขา ช่วงพฤศจิกายนถึงมกราคมกลางคืนอากาศเย็น ควรเตรียมเสื้อกันหนาว
เขาแผงม้า เส้นทางจากกรุงเทพฯ
ไม่มีรถโดยสารประจำทางขึ้นถึงจุดชม ต้องขับรถไปเองหรือเหมารถ เส้นทางที่นิยมคือทางหลวงหมายเลข 304 ไปวังน้ำเขียว แล้วเข้าทางหลวงหมายเลข 3052 มุ่งหน้าบ้านคลองทราย ผ่านโรงเรียนบ้านคลองทราย แล้วขึ้นเขาไปยังจุดสกัดเขาสูง หากมาจากปากช่อง มีเส้นทางผ่านอ่างเก็บน้ำลำพระเพลิงเข้าสู่บ้านคลองทราย
ช่วงสุดท้ายเป็นทางลาดชัน TrueID เตือนว่าหน้าฝนถนนอาจลื่น ช่วงวันหยุดยาวควรเผื่อเวลาเดินทาง เพราะรถขึ้นเขาหนาแน่น นักท่องเที่ยวจำนวนมากพักรีสอร์ตในวังน้ำเขียวหรือเขาใหญ่แล้วขับขึ้นมาช่วงบ่าย
สอบถามข้อมูลได้ที่สายด่วนกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช 1362 หรือเว็บไซต์ dnp.go.th
เที่ยวดูสัตว์ป่าใกล้กรุงเทพฯ ที่อื่น
เขาแผงม้าไปต่อกับอุทยานแห่งชาติที่อยู่ติดกันได้สะดวก อ่านคู่มือส่องสัตว์ป่าเขาใหญ่ กระทิงยังออกมาหากินร่วมกับช้างป่าบนทุ่งหญ้ากุยบุรี ดูคู่มือชมช้างป่ากุยบุรี ส่วนผืนป่าฝั่งตะวันตก อ่านคู่มือส่องสัตว์ป่าแก่งกระจาน และเรื่องสัตว์อื่นๆ ในหมวดสัตว์
แหล่งข้อมูล
- ไทยพีบีเอส: กระทิงเขาแผงม้าเพิ่มเกือบ 300 ตัว เล็งผลักดันกลับเขาใหญ่ (20 มกราคม 2563)
- ไทยพีบีเอส: กรมอุทยานฯ จัดโซนนิ่งนักท่องเที่ยวเขาแผงม้า (15 มกราคม 2563)
- สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม: กระทิงป่าทองดีเดินกินหญ้าใกล้จุดกางเต็นท์เขาแผงม้า (17 ธันวาคม 2563)
- TrueID ท่องเที่ยว: เขาแผงม้า วังน้ำเขียว ชมฝูงกระทิง ค่าธรรมเนียมและข้อปฏิบัติ
- Love Thailand: เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาแผงม้า เส้นทาง เวลาเปิด ค่าธรรมเนียม และลานกางเต็นท์ (ภาษาอังกฤษ)
- Thai National Parks: เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาแผงม้า ระยะทาง ช่วงเวลาชมกระทิงตามฤดู และลานกางเต็นท์ (ภาษาอังกฤษ)
- Wikimedia Commons: กระทิงในอุทยานแห่งชาติปางสีดา (ภาพหลัก)



