ดูนกบึงบอระเพ็ด: เป็ดอพยพหน้าหนาว ล่องเรือ และทุ่งบัว
บึง

ในหน้านี้
ดูนกบึงบอระเพ็ดให้สนุกที่สุดคือช่วงธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ เมื่อนกเป็ดน้ำอพยพมาสมทบกับนกยาง นกอีแจว และนกปากห่างในบึงน้ำจืดผืนใหญ่ของจังหวัดนครสวรรค์ ห่างกรุงเทพฯ ราว 240 กิโลเมตร จุดเริ่มที่ง่ายที่สุดคืออุทยานนกน้ำริมฝั่งใต้ ซึ่งมีสะพานไม้ เส้นทางเดิน และเรือให้เช่า บึงส่วนใหญ่เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า จึงเป็นการดูสัตว์ในธรรมชาติล้วน ๆ ไม่มีการให้อาหารและไม่มีการแสดง
ข้อมูลสรุป
| บึงบอระเพ็ด | |
|---|---|
| ที่ตั้ง | ทางตะวันออกของตัวเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ |
| ระยะทาง | ราว 240 กม. จากกรุงเทพฯ ขับรถ 2.5 ถึง 3 ชั่วโมง |
| จุดท่องเที่ยวหลัก | อุทยานนกน้ำ ห่างตัวเมืองไปทางตะวันออกราว 20 กม. |
| ขนาด | ราว 224 ตร.กม. ประกาศเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า 106 ตร.กม. เมื่อ พ.ศ. 2518 (1975) |
| ช่วงดูนก | ธันวาคมถึงต้นมีนาคม สำหรับนกเป็ดน้ำอพยพ |
| บัวสาย | ธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ บานตั้งแต่เช้าตรู่ถึงก่อนเที่ยง |
| ค่าเรือ | มีรายงานไว้ 500 ถึง 600 บาทต่อชั่วโมงต่อลำ (อัตราปี 2562 และ 2565) |
| เวลาเปิด | รอประกาศ ควรโทรถามก่อนเดินทาง |
| ติดต่อ | ที่ทำการเขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงบอระเพ็ด โทร. 056 009 717 |
บึงบอระเพ็ดคือที่ไหน
บึงอยู่ทางใต้ของแม่น้ำน่าน ใกล้จุดที่แม่น้ำน่านบรรจบแม่น้ำปิงเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา เดิมเป็นหนองบึงกว้าง จนเมื่อ พ.ศ. 2473 (1930) มีการสร้างทำนบกักน้ำเพื่อการประมง ต่อมาใน พ.ศ. 2518 พื้นที่ 106 ตร.กม. ถูกประกาศเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าในความดูแลของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และใน พ.ศ. 2543 (2000) รัฐบาลไทยขึ้นทะเบียนเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
Thai PBS World ระบุว่าที่นี่เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดของไทย ส่วน The Nation นับสัตว์ป่า นก และพืชรอบบึงได้มากกว่า 200 ชนิด
นกที่มีให้ดู
นกประจำถิ่นมีให้เห็นทั้งปี เช่น นกอีโก้ง นกอีแจว นกพริก นกปากห่าง นกอ้ายงั่ว นกกระสาแดง และนกกระเต็นปักหลัก ส่วนนกกระทุงจะพบนอกฤดูทำรัง ในพงอ้อมีนกกระจาบทอง นกกระจาบอกลาย และนกกระจาบธรรมดาทำรัง
หน้าหนาวคือช่วงของนกอพยพ นกเป็ดน้ำเริ่มมาถึงต้นเดือนธันวาคม ฝูงเป็ดลายใหญ่อยู่ไปจนถึงต้นมีนาคม ปนกับเป็ดหางแหลม เป็ดปากพลั่ว และเป็ดดำหัวสีน้ำตาล เดือนธันวาคม 2562 (2019) The Nation รายงานว่าพบเป็ดหงอนแดง (red-crested pochard) และเป็ดเทาในบึง ส่วนนกคอทับทิมซ่อนตัวอยู่ในพุ่มไม้ตั้งแต่กลางพฤศจิกายนถึงกลางมีนาคม ดูง่ายที่สุดช่วงเช้าตรู่หรือเย็น
บึงนี้ยังมีที่ทางในประวัติศาสตร์นกด้วย ที่นี่เป็นแหล่งเดียวในโลกที่เคยพบนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร ซึ่งเคยมาอาศัยช่วงหน้าหนาว และไม่มีรายงานยืนยันอีกเลยตั้งแต่ราว พ.ศ. 2523 (1980) ขณะที่นก marsh grassbird ซึ่งเป็นชนิดใกล้ถูกคุกคาม ถูกบันทึกครั้งแรกในไทยที่บึงบอระเพ็ดเมื่อธันวาคม 2562
อุทยานนกน้ำ สะพานไม้ และหอดูนก
อุทยานนกน้ำริมฝั่งใต้เป็นจุดที่คนส่วนใหญ่เริ่มต้น มีสะพานไม้และเส้นทางเดินรวมราว 3.5 กม. รวมถึงเส้นทางแบบวงรอบ เดินง่ายทั้งหมด เส้นทางศึกษาธรรมชาติเหมาะดูนกพงและนกจาบคา ส่วนสะพานไม้ยื่นออกไปถึงนกน้ำริมบึง
มีหอดูนกสองหอเหนือพื้นที่หนองน้ำ แต่คู่มือของนักดูนกระบุว่าอยู่ไกลจากนกพอสมควร ควรพกกล้องส่องทางไกล และถ้ามีกล้องดูนกแบบตาเดียวก็พกไปด้วย ด้านหน้ามีที่จอดรถ และมีซุ้มขายของว่างกับอาหารง่าย ๆ
ล่องเรือบึงบอระเพ็ด
จะเข้าใกล้ฝูงเป็ดและนกน้ำส่วนใหญ่ได้ต้องนั่งเรือ ติดต่อเรือได้ที่ซุ้มใกล้ห้องน้ำในอุทยานนกน้ำ เป็นเรือพื้นแบนมีหลังคา The Nation รายงานค่าเรือ 500 บาทต่อชั่วโมงสำหรับเรือ 10 ที่นั่งเมื่อปี 2562 และเริ่มต้น 600 บาทต่อชั่วโมงสำหรับเรือ 12 ที่นั่งเมื่อปี 2565 ค่าเรือปัจจุบันรอประกาศ ควรตกลงราคาก่อนออกเรือ
ถ้าไปกันสองคนหรือคนเดียว ที่ชุมชนริมน้ำบ้านรังบัว ห่างตัวเมืองไปทางตะวันออกราว 30 นาที มีเรือหางยาวลำเล็กสีสันสดใสให้บริการ ขอให้คนขับเรือเว้นระยะห่างจากฝูงนกที่พักอยู่ บทความดูนกของ The Nation แนะนำให้ดูจากระยะไกลด้วยกล้อง เพราะนกเป็ดน้ำตกใจง่าย
บัวสายบึงบอระเพ็ด
ช่วงธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ บัวสายสีชมพูขึ้นเต็มบางส่วนของบึง ดอกบานหลังพระอาทิตย์ขึ้นไม่นานและหุบก่อนเที่ยง Thai PBS World จึงแนะนำให้ลงเรือระหว่าง 06.00 ถึง 11.00 น. ทริปเช้ารอบเดียวดูได้ทั้งบัวและนก
บัวหลวงสีชมพูบานเร็วกว่านั้น ปี 2565 (2022) เริ่มบานตั้งแต่ต้นพฤศจิกายนบนพื้นที่กว่า 100 ไร่ และเจ้าหน้าที่คาดว่าจะบานเต็มที่ช่วงต้นธันวาคม
จระเข้และความปลอดภัย
ในบึงมีจระเข้น้ำจืดอาศัยอยู่ เดือนมิถุนายน 2565 เจ้าหน้าที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าพบรังไข่ราว 8 ถึง 12 ฟองบนเนินหญ้าใต้สะพานไม้ของเส้นทางศึกษาธรรมชาติ และเฝ้าดูรังพร้อมดูแลความปลอดภัยของนักท่องเที่ยว
เดินบนสะพานไม้และเส้นทางที่กำหนดเท่านั้น อย่าเข้าใกล้ริมน้ำ และทำตามป้ายหรือคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ เก็บอาหารให้มิดชิดด้วย นักดูนกเล่าว่าอีกาป่าคาบของที่วางทิ้งไว้ในลานจอดรถไปบ่อย ๆ
การเดินทาง
ขับรถจากกรุงเทพฯ ให้เลี้ยวขวาก่อนถึงตัวเมืองนครสวรรค์ราว 1 กม. ตามป้ายไปท่าตะโก ใช้ทางหลวง 3001 ราว 14 กม. แล้วเลี้ยวขึ้นทางทิศเหนือตามป้ายอุทยานนกน้ำอีก 3 กม. ถ้านั่งรถทัวร์จากหมอชิตใช้เวลาราว 3 ชั่วโมงถึงนครสวรรค์
ถ้าไม่มีรถ ให้เหมาตุ๊กตุ๊กหรือสองแถวในตัวเมืองไปอุทยานนกน้ำราว 20 กม. และนัดเวลารับกลับไว้ด้วย เพราะที่บึงหารถยาก อาหารในอุทยานส่วนใหญ่มีแค่มื้อกลางวัน ถ้าจะออกเช้ามืดควรซื้อเสบียงในเมืองไว้ตั้งแต่วันก่อน
เตรียมตัวก่อนไป
- ช่วงเวลา: ธันวาคมถึงกุมภาพันธ์สำหรับนกเป็ดน้ำและบัวสาย ไปให้ถึงตั้งแต่ฟ้าสาง
- ของที่ควรพก: กล้องส่องทางไกล หมวก น้ำดื่ม ยากันยุง และคู่มือหรือแอปดูนก
- มารยาท: ไม่ให้อาหารสัตว์ ไม่เปิดเสียงร้องเรียกนก และไม่ขับเรือไล่ฝูงนก
- ก่อนออกเดินทาง: โทร. 056 009 717 เพื่อสอบถามเวลาเปิดและค่าเรือ
ถ้าอยากดูนกใกล้เมือง อ่านที่ดูนกในกรุงเทพฯ ที่รวมนกนางนวลบางปูและนกชายเลนแหลมผักเบี้ยไว้ อีกหนึ่งพื้นที่ชุ่มน้ำผืนใหญ่อยู่ในคู่มือส่องสัตว์เขาสามร้อยยอด ส่วนป่าชายเลนใกล้กรุงเทพ เที่ยวครึ่งวันได้สบาย ๆ และเรื่องอื่น ๆ อยู่ในหมวดสัตว์
แหล่งข้อมูล
- Thai PBS World: เช้าที่บึงบอระเพ็ด ทะเลบัวสีชมพู (18 มกราคม 2569, ภาษาอังกฤษ)
- The Nation: นักท่องเที่ยวแห่ชมบัวบานที่บึงบอระเพ็ด (16 พฤศจิกายน 2565, ภาษาอังกฤษ)
- The Nation: ดูนกที่บึงบอระเพ็ดกลับมาคึกคัก (22 ธันวาคม 2562, ภาษาอังกฤษ)
- สผ.: จระเข้บึงบอระเพ็ดวางไข่ตามธรรมชาติ ใต้สะพาน Boardwalk (23 มิถุนายน 2565)
- Thaibirding.com: คู่มือดูนกบึงบอระเพ็ด ชนิดนก ฤดูกาล และการเดินทาง (ภาษาอังกฤษ)
- Birdingplaces: อุทยานนกน้ำบึงบอระเพ็ด เส้นทาง หอดูนก และเรือ (ภาษาอังกฤษ)
- Wikipedia: บึงบอระเพ็ด พื้นที่ ประวัติ และการคุ้มครอง (ภาษาอังกฤษ)



