ลิเกในกรุงเทพฯ ดูได้ที่ไหน: คู่มือละครพื้นบ้านไทย
เครื่องแต่งกาย

ในหน้านี้
ลิเกในกรุงเทพฯ ช่วงนี้มีให้ดูถึงสองงาน คือ “ลิเกพรีเมียม” แนวคอมเมดี้ในเทศกาลละครกรุงเทพ ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (หอศิลปกรุงเทพฯ) วันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 (ค.ศ. 2026) และงานลอยกระทงที่ป้อมมหากาฬ 23-25 พฤศจิกายน ซึ่งมีลิเกอยู่ในรายการแสดง ด้านล่างคือเรื่องที่ควรรู้เกี่ยวกับละครพื้นบ้านไทยชนิดนี้ และจุดที่คนทั่วไปเข้าชมได้ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล
ใครอยากดูโขน นาฏศิลป์ไทย และหุ่นละครเล็ก อ่านต่อได้ในดูโขนและการแสดงนาฏศิลป์ไทยในกรุงเทพฯ ส่วนละครเวทีร่วมสมัยและละครเชิงพาณิชย์ อยู่ในคู่มือละครเวทีกรุงเทพ 2569
ลิเกคืออะไร
ลิเกคือมหรสพของชาวบ้าน ทั้งร้องทั้งเจรจา เต็มไปด้วยความแวววาว ความรัก มุกตลก และกลอนสด ขณะที่โขนเป็นศิลปะแบบแผน ลิเกเติบโตมาเป็นความบันเทิงของคนทั่วไป และทุกวันนี้ยังเล่นอยู่ในงานวัด งานเทศกาลท้องถิ่น และงานที่เจ้าภาพว่าจ้างเป็นหลัก
ต้นทางของลิเกมักโยงไปถึงการสวดของชาวมุสลิมที่ชุมชนมลายูและเปอร์เซียนำเข้ามา Thailand Foundation ระบุว่าคำว่าลิเกมาจากคำภาษาเปอร์เซียและอาหรับที่หมายถึงการสวดบทสรรเสริญ จากนั้นจึงค่อย ๆ กลายเป็นการแสดงบนเวทีที่ใช้เนื้อร้อง ดนตรี และเรื่องราวแบบไทย
ดนตรี
ลิเกยุคแรกใช้รำมะนาประกอบ ต่อมาเปลี่ยนเป็นวงปี่พาทย์ นักแสดงร้องด้วยเสียงเต็ม สูง และขึ้นจมูกเล็กน้อย พร้อมลูกคอแบบไทย เพลง “รานิเกลิง” ถูกแต่งขึ้นเพื่อลิเกโดยเฉพาะ ช่วยให้ร้องวรรคยาวได้ และทุกคำกลอนลงท้ายด้วยสระเดียวกัน ทำให้ด้นกลอนสดได้ง่ายขึ้น
คณะลิเกยุคใหม่ใช้เครื่องเสียงทันสมัย และมักแทรกเพลงป๊อปหรือลูกทุ่งระหว่างการแสดง โดยเฉพาะช่วงพัก
เครื่องแต่งกาย
ลิเกขึ้นชื่อเรื่องความระยิบระยับ ตัวพระมักนุ่งกางเกงพองสีสด สวมเสื้อกั๊กปักลวดลาย และเครื่องประดับศีรษะติดขนนก ตัวนางใส่ผ้าไหมและผ้าซาตินมันวาว ทุกคนเท้าเปล่าแต่สวมถุงเท้ายาวสีขาว การแต่งหน้าจัด ขนตาปลอม และเครื่องประดับเพชรเทียม ช่วยให้ใบหน้าเด่นใต้แสงไฟแรง ๆ
ชุดบางแบบที่เรียกกันว่า “ลิเกเพชร” มีราคาสูงมาก ขณะที่นักแสดงจำนวนมากตัดชุดเอง
กลอนสด
จุดเด่นของลิเกคือการแสดงสดแทบทั้งเรื่อง หัวหน้าคณะวางโครงเรื่องไว้ แล้วนักแสดงด้นกลอน บทเจรจา และท่ารำกันบนเวที นักแสดงฝีมือดีเป็นที่ยกย่องเพราะร้องกลอนสดได้คล่อง และหัวหน้าคณะปรับเรื่องให้ถูกใจคนดูตรงหน้า
ตัวละครมีแบบแผนชัด ได้แก่ พระเอก นางเอก ตัวโกง ตัวอิจฉา และตัวตลก ความรักชนะทุกอุปสรรค คนดีชนะคนร้าย และตัวตลกออกนอกเรื่องมาคุยกับคนดูได้เสมอ
ลำดับการแสดง
ลิเกแบบดั้งเดิมเปิดด้วยวงดนตรีโหมโรง ตามด้วยพิธีไหว้ครู จากนั้นเป็น “ออกแขก” ที่นักแสดงแต่งกายแบบมลายูออกมาร้องรำ แนะนำคณะ และชวนระลึกถึงต้นกำเนิดของลิเก แล้วจึงเข้าสู่เรื่อง
คณะเล็กมีนักแสดง 7-15 คน คณะใหญ่มีพระเอกนางเอกสองคู่ วงดนตรีอาจบรรเลงราวหนึ่งชั่วโมงก่อนนักแสดงออก และเรื่องยาวบางเรื่องเล่นต่อเนื่องหลายคืน
ดูลิเกที่ไหนในกรุงเทพฯ ช่วงนี้
เทศกาลละครกรุงเทพ: ม้าทอง Scan Glam
เทศกาลละครกรุงเทพจัดวันที่ 14-29 พฤศจิกายน ที่หอศิลปกรุงเทพฯ, TK Park ชั้น 8 centralWorld, T. Namcharoen Playhouse และ Tai Siam สยามสแควร์ รวม 103 การแสดง ตามรายงานของ The Nation ในรายการมีเรื่อง ม้าทอง Scan Glam ซึ่งระบุประเภทว่า “ลิเกพรีเมียม” โดยคณะคุณนายบานแย้ม
เรื่องเล่าถึงเจ้าชายที่ถูกเจ้าป่าสาปให้กลายเป็นม้าทอง หลังแอบดื่มน้ำมนต์แล้วไม่ยอมจ่ายเงินผ่านการสแกนคิวอาร์ คำสาปจะคลายได้ด้วยจุมพิตจากรักแท้เท่านั้น แสดงเป็นภาษาไทยพร้อมคำบรรยายภาษาอังกฤษ
ข้อมูลสำคัญ
- วันและเวลา: วันเสาร์ที่ 21 พฤศจิกายน 2569 เวลา 17.30-18.30 น.
- สถานที่: ห้องสตูดิโอ ชั้น 4 หอศิลปกรุงเทพฯ
- บัตร: 390 บาท
- จอง: แบบฟอร์มจองในหน้าการแสดงของเทศกาล
- อายุ: 15 ปีขึ้นไป
รายการอื่น ๆ ของเทศกาลอ่านได้ในคู่มือเทศกาลละครกรุงเทพ 2569
ลอยกระทงที่ป้อมมหากาฬ 23-25 พฤศจิกายน
กรุงเทพมหานคร (กทม.) จัดงานลอยกระทงห้าจุดหลัก โดยมีป้อมมหากาฬ เขตพระนคร เป็นเวทีหลัก ฐานเศรษฐกิจรายงานว่ากิจกรรมที่ป้อมมหากาฬมีวันที่ 23, 24 และ 25 พฤศจิกายน เวลา 17.00-22.00 น. ในรายการมีโขน ลิเก ลำตัด และหุ่นกระบอก ส่วนรายชื่อคณะลิเกและเวลาแสดงยังรอประกาศ
พิธีเปิดงานเริ่มเวลา 18.00 น. วันที่ 24 พฤศจิกายน รายละเอียดจุดอื่น ๆ อ่านได้ในคู่มือลอยกระทง 2569
ลิเกในสวน ที่สวนลุมพินี
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 กทม. จัด “ลิเกในสวน” ครั้งแรกที่ศาลาภิรมย์ภักดี สวนลุมพินี เวลา 17.00-19.30 น. เดลินิวส์ระบุว่ามีลิเกร่วมงาน 17 คณะ นำโดยศรราม น้ำเพชร และ THE STANDARD รายงานว่าเข้าชมฟรี
กทม. ระบุว่าจะจัดอีกหากได้รับการตอบรับดี และจะขยายไปยังสวนสาธารณะอื่น ส่วนวันจัดครั้งต่อไปยังรอประกาศ เมื่อยืนยันแล้วจะอยู่ในละครเวทีสัปดาห์นี้ในกรุงเทพฯ
งานวัดในกรุงเทพฯ และปริมณฑล
ลิเกส่วนใหญ่ในไทยยังเล่นบนเวทีงานวัด งานเทศกาล และงานที่เจ้าภาพว่าจ้าง ผู้ชมประจำติดตามคณะโปรดทางออนไลน์ และมักรวมกลุ่มเดินทางไปดูด้วยกัน ส่วนคณะที่มีชื่อเสียงจัดพิธีไหว้ครูที่เปิดให้คนทั่วไปเข้าร่วมทุกปี การติดตามเพจของคณะจึงเป็นวิธีที่แน่นอนที่สุดในการรู้รอบแสดงถัดไป
งานภูเขาทองที่วัดสระเกศปีนี้จัดวันที่ 17-29 พฤศจิกายน Time Out เล่าถึงพิธีห่มผ้าแดง ของกิน และเครื่องเล่นในงาน แต่ยังไม่มีการประกาศรายการลิเก
วางแผนก่อนไปดู
| สถานที่ | การแสดง | วันเวลา | ราคา | จอง |
|---|---|---|---|---|
| หอศิลปกรุงเทพฯ สตูดิโอ ชั้น 4 | ม้าทอง Scan Glam (ลิเกพรีเมียม) | ส. 21 พ.ย. 17.30-18.30 น. | 390 บาท | หน้าเทศกาล |
| ป้อมมหากาฬ เขตพระนคร | งานลอยกระทง มีลิเกในรายการ | 23-25 พ.ย. 17.00-22.00 น. | รอประกาศ | ประกาศของ กทม. |
| สวนลุมพินี | ลิเกในสวน | ครั้งต่อไปรอประกาศ | ฟรี (ครั้งแรก) | ประกาศของ กทม. |
| งานวัด | การแสดงของคณะลิเก | ตลอดฤดูงานวัด | แตกต่างกัน | เพจของแต่ละคณะ |
เคล็ดลับสำหรับมือใหม่
งานกลางแจ้งควรเช็กเวลาแสดงในวันงาน และไปก่อนเวลาเพื่อหาที่มองเห็นเวทีชัด ส่วนที่หอศิลปฯ ที่นั่งในเทศกาลมีจำกัด ควรจองล่วงหน้า
ถ้ามีเรื่องย่อ ลองอ่านก่อนไปดู ตัวละครแบบแผนช่วยให้แยกพระเอกกับตัวโกงได้ง่าย และตัวตลกจะทำให้ทุกคนไม่พลาดมุก การแสดงอื่น ๆ ในสัปดาห์นี้ดูได้ที่หมวดละครเวที
แหล่งข้อมูล
- Thailand Foundation: ลิเก ละครพื้นบ้านไทย
- Wikipedia: Likay
- เทศกาลละครกรุงเทพ 2569: ม้าทอง Scan Glam
- เทศกาลละครกรุงเทพ 2569: รายการแสดง
- The Nation: Bangkok Theatre Festival stages 103 shows in November
- ฐานเศรษฐกิจ: กิจกรรมลอยกระทงที่ป้อมมหากาฬ
- แนวหน้า: กทม. จัดลอยกระทง 2569 ห้าจุดหลัก
- เดลินิวส์: ลิเกในสวน ที่สวนลุมพินี
- สำนักประชาสัมพันธ์ กทม.: ลิเกในสวน ที่สวนลุมพินี
- THE STANDARD: ลิเกในสวน ครั้งแรกของ กทม.
- Time Out Bangkok: งานภูเขาทอง 2569



