วัฒนธรรม

เที่ยวเกาะเกร็ด 1 วัน: เครื่องปั้นมอญ เจดีย์เอียง และวิธีไป

เกาะของช่างปั้นมอญกลางเจ้าพระยา เกิดจากคลองลัดปี 2265

เจดีย์ทรงมอญสีขาวของวัดปรมัยยิกาวาส เกาะเกร็ด ห่มผ้าแดง มีเงาต้นไม้ล้อมกรอบ
เจดีย์ทรงมอญสีขาวของวัดปรมัยยิกาวาส เกาะเกร็ด ห่มผ้าแดง มีเงาต้นไม้ล้อมกรอบ ภาพ: Manoonp / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
ในหน้านี้
  1. เกาะเกร็ดโดยสรุป
  2. จากคุ้งน้ำกลายเป็นเกาะ
  3. เครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ด: ประเพณีกวานอาม่าน
  4. วัดบนเกาะเกร็ด
  5. ของกินบนเกาะเกร็ด
  6. เกาะเกร็ด ไปยังไง
  7. เที่ยวรอบเกาะ
  8. ไปวันไหนดี

เที่ยวเกาะเกร็ดได้ในวันเดียวจากกรุงเทพฯ เกาะเล็กกลางแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งนี้อยู่ในอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ห่างจากใจกลางกรุงเทพฯ ขึ้นไปทางเหนือราว 20 กิโลเมตร ชุมชนชาวมอญปั้นเครื่องดินเผาสีแดงไม่เคลือบที่นี่มาตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 มีทั้งวัดเก่า ร้านเครื่องปั้น และแผงอาหารวันหยุด ค่าโดยสาร เวลา และราคาด้านล่างเป็นไปตามแหล่งข้อมูลที่ระบุ ควรตรวจสอบอีกครั้งในวันเดินทาง

ถ้าพาเด็กไปด้วย ดูนนทบุรี พาลูกเที่ยว

เกาะเกร็ดโดยสรุป

จุดแวะ คืออะไร เปิด ราคา
วัดปรมัยยิกาวาส วัดศิลปะมอญและเจดีย์เอียงริมท่าเรือหลัก ทุกวัน 06.00-19.00 น. (2567) ฟรี
กวานอาม่าน ศูนย์วัฒนธรรมมอญ จัดแสดงแม่พิมพ์และแป้นหมุนโบราณ ทุกวัน 09.00-17.00 น. (ตาม Wikivoyage) รอประกาศ
โรงงานเครื่องปั้นดินเผาป้าตุ่ม คลาสปั้นดินกับช่างปั้น ทุกวัน 09.00-17.00 น. (2567) ดินก้อนละ 50 บาท
เรือเที่ยวรอบเกาะ ออกจากท่าวัดปรมัยยิกาวาส สอบถามที่ท่าเรือ ผู้ใหญ่ 70 บาท เด็ก 40 บาท (2567)
ตลาดวันหยุด แผงอาหารและเครื่องปั้นตามทางเดินรอบเกาะ เสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ เดินชมฟรี

จากคุ้งน้ำกลายเป็นเกาะ

เดิมเกาะเกร็ดเป็นคุ้งน้ำของแม่น้ำเจ้าพระยาที่ทำให้เรือขึ้นไปกรุงศรีอยุธยาช้า พงศาวดารอยุธยาบันทึกการขุดคลองลัดตัดคอคุ้งไว้ในปี พ.ศ. 2265 (ค.ศ. 1722) Wikipedia ระบุว่าใช้แรงงานราว 10,000 คน เวลากว่าหนึ่งเดือน

ชาวบ้านเรียกคลองนี้ว่าคลองลัดเกร็ด กระแสน้ำกัดเซาะจนคลองกว้างกลายเป็นลำน้ำสายหลัก คุ้งเดิมจึงเหลือเป็นเกาะพื้นที่ราว 4.2 ตารางกิโลเมตร สำมะโนปี 2555 นับประชากรได้ 6,174 คน ใน 7 หมู่บ้าน

ชาวมอญเข้ามาตั้งถิ่นฐานในสมัยกรุงธนบุรี ราวปี 2317 ตามข้อมูลของ Seasia บ้านลัดเกร็ดหรือบ้านมอญยังเป็นหมู่บ้านใหญ่ที่สุดของเกาะ บนเกาะมีวัด 6 แห่ง ร้างไปหนึ่งแห่ง และมีมัสยิดหนึ่งแห่ง

เครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ด: ประเพณีกวานอาม่าน

ดินแดง ไม่เคลือบ เครื่องปั้นของเกาะเผาโดยไม่เคลือบ ธาตุเหล็กในดินทำให้ชิ้นงานออกสีส้มแดงตามธรรมชาติหลังเผา งานชั้นดีแกะลายดอกบัวและลายใบไม้ Nation Thailand รายงานเมื่อมกราคม 2569 ว่าเครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ดขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ตั้งแต่ปี 2553

กวานอาม่าน Seasia ระบุว่าคำมอญนี้แปลว่า “หมู่บ้านช่างปั้น” ทางเหนือของเกาะมีศูนย์วัฒนธรรมมอญบ้านกวานอาม่าน จัดแสดงแม่พิมพ์เครื่องปั้นโบราณและแป้นหมุนมือจากศตวรรษที่ 19

ดูและลองปั้น Wikivoyage นับโรงปั้นบนเกาะได้ราว 20 แห่ง ที่โรงงานเครื่องปั้นดินเผาป้าตุ่ม มีช่างปั้นสอนคลาสสั้น ค่าดินก้อนละ 50 บาท Apisit Praditwong ช่างแกะลายที่ศูนย์หัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ด บอก Nation Thailand ว่างานปั้นยังเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีคุณค่า และช่างหันมาพึ่งเวิร์กช็อปมากขึ้นเมื่อยอดขายตรงลดลง เวิร์กช็อปงานฝีมือในเมืองดูได้ที่เวิร์กช็อปงานคราฟต์ไทยในกรุงเทพฯ

วัดบนเกาะเกร็ด

วัดปรมัยยิกาวาส วัดหลักของเกาะ อยู่ติดท่าเรือข้ามฟากจากวัดสนามเหนือ สร้างตามศิลปะมอญ Wikivoyage ระบุว่าคัมภีร์และบทสวดที่นี่เป็นภาษามอญ จุดเด่นริมน้ำคือเจดีย์มุเตาสีขาวที่เอียงเพราะน้ำกัดเซาะตลิ่งใต้ฐาน ในวิหารมีพระพุทธไสยาสน์ยาว 9.5 เมตร สมัยอยุธยาตอนปลาย

วัดฉิมพลีสุทธาวาสและวัดไผ่ล้อม ทั้งสองวัดอยู่ฝั่งตะวันออกของเกาะ สร้างในสมัยอยุธยา วัดฉิมพลีฯ อยู่ห่างท่าเรือหลักไปทางใต้ราว 1 กิโลเมตร เหมาะเป็นจุดเดินย้อนกลับถ้าไม่เดินครบรอบ

วัดเสาธงทอง Wikivoyage ระบุว่ามีเจดีย์ทรงอยุธยาและเพดานโบสถ์เขียนลวดลาย และเคยเป็นที่ตั้งโรงเรียนประถมแห่งแรกของปากเกร็ด

แต่งกายสุภาพเมื่อเข้าวัด ปิดไหล่และเข่า

ของกินบนเกาะเกร็ด

ตลาดวันหยุดตามทางเดินรอบเกาะมีอาหารมอญขายคู่กับเครื่องปั้น

  • ข้าวแช่ ข้าวในน้ำลอยดอกมะลิเย็น ๆ กินกับเครื่องเคียง อาหารมอญที่ Wikivoyage บอกว่าหากินที่อื่นยาก
  • ดอกไม้ทอด ดอกไม้ชุบแป้งทอด จิ้มน้ำจิ้ม ของกินขึ้นชื่อของเกาะ
  • ทอดมันปลาหน่อกะลา และผักชุบแป้งทอดใส่กระทงใบตอง ใกล้ท่าเรือ
  • ชาเย็นในแก้วดินเผา บางร้านให้เก็บแก้วกลับบ้านโดยจ่ายเพิ่มไม่กี่บาท

คลองขนมหวานบนเกาะมีร้านขนมไทยทำเองหลายร้าน เรือรอบเกาะบางลำแวะที่นี่

เกาะเกร็ด ไปยังไง

เรือข้ามฟาก เรือเล็กข้ามจากท่าฝั่งแผ่นดินใหญ่ TheSmartLocal ระบุเส้นทางและค่าโดยสารไว้เมื่อปี 2567 ดังนี้

ท่าฝั่งปากเกร็ด ท่าบนเกาะ เวลา ค่าโดยสาร
วัดสนามเหนือ วัดปรมัยยิกาวาส 05.00-21.30 น. กลางวัน 3 บาท เช้ามืดและค่ำ 5 บาท
วัดกลางเกร็ด วัดฉิมพลีสุทธาวาส 04.30-21.00 น. กลางวัน 3 บาท เช้ามืดและค่ำ 5 บาท
วัดบางจาก วัดเสาธงทอง 06.00-19.00 น. วันธรรมดา 10 บาท เสาร์-อาทิตย์ 5 บาท

ท่าเรือวัดสนามเหนือซึ่งเป็นจุดตั้งต้นยอดนิยม ปิดชั่วคราวหลังเรือลากจูงชนเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569 แนวหน้ารายงานว่าสำนักงานเจ้าท่าภูมิภาคสาขานนทบุรีจะแจ้งเมื่อเปิดใช้อีกครั้ง ควรถามคนในพื้นที่ว่าท่าไหนเปิดให้บริการ

เรือด่วนเจ้าพระยา ธงเขียวเหลืองวิ่งสาทร-ปากเกร็ด เฉพาะวันธรรมดา ค่าโดยสาร 36 บาท สายอื่นสิ้นสุดที่ท่านนทบุรี ซึ่งตามตารางค่าโดยสารธงเขียวเหลือง ช่วงนนทบุรี-ปากเกร็ดคือ 17 บาท เวลาเรือดูได้ในตารางของผู้ให้บริการที่ใช้ตั้งแต่ 9 พฤศจิกายน 2569 วิธีดูธงเรืออยู่ในคู่มือเรือด่วนเจ้าพระยา

รถไฟฟ้าสายสีชมพู สถานีที่ใกล้ที่สุดคือแยกปากเกร็ด (PK06) และเลี่ยงเมืองปากเกร็ด (PK07) Wikivoyage ระบุว่าท่าเรืออยู่ห่างจากสถานีแยกปากเกร็ดไม่ถึง 2 กิโลเมตร ต่อแท็กซี่ วินมอเตอร์ไซค์ หรือรถเมล์ไม่กี่ป้าย

รถยนต์ TrueID Travel รายงานว่าจอดรถที่วัดสนามเหนือได้ คันละ 30 บาท หรือจอดใต้สะพาน

เที่ยวรอบเกาะ

ทางเดินคอนกรีตรอบเกาะไม่มีรถยนต์วิ่ง เดินสบาย ๆ ครบรอบใช้เวลา 1.5-2 ชั่วโมง เช่าจักรยานได้ราววันละ 40 บาทที่วัดปรมัยยิกาวาสและวัดฉิมพลีสุทธาวาส (ราคาปี 2567) เรือรอบเกาะออกจากท่าวัดปรมัยยิกาวาส แวะร้านขนม บ้านผ้าบาติก และวัดระหว่างทาง

ไปวันไหนดี

ตลาดและร้านส่วนใหญ่เปิดวันเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ Wikipedia ระบุเวลาเที่ยวชมในวันเหล่านั้นไว้ที่ 09.00-17.30 น. วันธรรมดาเงียบกว่าและแผงน้อยกว่า ชุมชนมอญจัดสงกรานต์ของตัวเองราวหนึ่งสัปดาห์หลัง 13 เมษายน มีขบวนแห่และรำมอญ วันจัดงานปี 2570 รอประกาศ

ช่วงน้ำขึ้น เดลินิวส์รายงานเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 ว่าน้ำหนุนสูง 40-60 เซนติเมตรในพื้นที่ลุ่มของหมู่ 1 ควรเช็กสถานการณ์ก่อนเดินทางในฤดูน้ำหลาก

เกาะเกร็ดไปต่อกับท่าน้ำนนทบุรีได้ในวันเดียว ทริปนอกเมืองอื่น ๆ ดูได้ที่เที่ยวอยุธยา 1 วัน และหมวดวัฒนธรรม

แหล่งข้อมูล

  1. Wikipedia: เกาะเกร็ด คลองลัดปี 1722 การตั้งถิ่นฐานของชาวมอญ พื้นที่ ประชากร หมู่บ้าน วัด และเรือข้ามฟาก (ภาษาอังกฤษ)
  2. Seasia: เกาะเกร็ด คลองลัดเกร็ด เครื่องปั้นกวานอาม่าน วัด และตลาดวันหยุด (6 พฤศจิกายน 2026 ภาษาอังกฤษ)
  3. Nation Thailand: เครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ด ขึ้นทะเบียน GI ปี 2010 และศูนย์หัตถกรรมเครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ด (31 มกราคม 2026 ภาษาอังกฤษ)
  4. Wikivoyage: เกาะเกร็ด การเดินทาง ทางเดินรอบเกาะ วัด พิพิธภัณฑ์ เครื่องปั้นดินเผา และอาหาร (ภาษาอังกฤษ)
  5. TheSmartLocal Thailand: เรือข้ามฟากและค่าโดยสาร เรือรอบเกาะ จักรยาน และคลาสปั้นดิน (อัปเดต 8 มีนาคม 2024 ภาษาอังกฤษ)
  6. TrueID Travel: เกาะเกร็ด วัดปรมัยยิกาวาส ดอกไม้ทอด เช่าจักรยาน และที่จอดรถ (25 กรกฎาคม 2563)
  7. แนวหน้า: ปิดท่าเรือวัดสนามเหนือชั่วคราวหลังเรือลากจูงชน 10 กุมภาพันธ์ 2569 (12 กุมภาพันธ์ 2569)
  8. เดลินิวส์: น้ำเจ้าพระยาหนุนสูง 40-60 ซม. ในพื้นที่ลุ่มเกาะเกร็ด (7 ตุลาคม 2569)
  9. เรือด่วนเจ้าพระยา: ธงเขียวเหลือง ปากเกร็ด-สาทร ค่าโดยสาร และตารางเดินเรือตั้งแต่ 9 พฤศจิกายน 2026
  10. Wikipedia: รถไฟฟ้าสายสีชมพู สถานีแยกปากเกร็ด (PK06) และเลี่ยงเมืองปากเกร็ด (PK07) (ภาษาอังกฤษ)

เกาะเกร็ด

EN中文